Бүгүн:

Акыркы кабарлар

12:15
Жээнбеков: ар кыл маалыматтарды тараткандар бар, элге түшүндүргүлө
10:09
Парламентте мааракелик той-аштарды чектөө боюнча мыйзам долбоору сунушталды
10:07
Ката кеткен. Акча алмаштыруу жайларын жабуу мыйзам долбоору ЖКга киргизилди
09:59
Президент коронавирустан каза болгон медиктин жакындарына көңүл айтты. Некролог
09:56
Жээнбеков облус жана шаар жетекчилери менен онлайн-жыйын курууда
17:09
Жаалы катуу сел. Нарын аймагындагы суу каптаган жерлердин видеосу
17:08
Өлкө ичинде учак менен ары-бери каттай турчуларга атайын эрежелер иштелип чыкты
17:05
Мэрия: COVID акимчиликтен эмес билим берүү борборунда иштегендерден чыкты
16:51
Бир нече күндөн кийин кыргыз-кытай чек арасы ачылып, "Торугарт" иштей баштайт
16:36
Кытайга газ алып өтүүгө айыл чарба жерлери берилген. ЖКда айтылган доомат
16:29
Кыргызстанда 5-июндан тарта аймак аралык транспорт каттай баштайт
10:58
Башкаларды да сыйлагыла. Фараны туура күйгүзүү боюнча айдоочуга 7 эреже
10:54
Бет кап жок болсо жетекчи жазаланат! Мэрия ишкерлерге кайрылды
10:50
Кадамжайдагы чек араны кыргыз-өзбек аскерлери кайтарууда
10:34
Кар жаткан ашууда электриктер үч күн иштеп, бузулган линияны оңдоду.
10:28
Министрлик бүтүрүүчүлөр аттестатты акысыз аларын эскертти
10:16
Россиянын ЖОЖдору пандемияга карабай кыргызстандык студенттерди кабыл алат
17:01
Коронавирустан коргоочу кол кап кандай болушу керек? Адистин пикири
16:42
Кыргыз-өзбек чек арасындагы чыр. Коңшу өлкөнүн ТИМи үн катты
11:38
Ата-энелер мектеп фондуна акча чогултулуп жатканын айтууда. Министрлик эмне дейт?
15:38
1-июндан тарта Кыргызстандагы бардык мамлекеттик органдар иштей баштайт
15:28
"Спартак" стадионунда машыгууга уруксат берилип, бирок бир шарт коюлду
14:59
Нарын облустук ооруканасы курчалып, төрт бөлүмү жабылды
14:14
Телеканалдарды балдарга туура келбеген контент үчүн жазалоо сунушталды
14:11
Бишкек менен Чүйдөгү 8 мектепте медициналык иш бөлмөлөр ачылат
14:05
Мумия, жасалма сүрөт. Министр Жаманкулов жоголгон экспонаттар тууралуу айтты
13:56
Аким: Октябрь акимиатынын кызматкерлеринен коронавирус табылган жок
13:16
Кыргызстан боюнча карантиндик канча пост калды. Министрликтин жообу
12:23
COVID-19: РФтин мамлекеттик мекемеси КМШ өлкөлөрүнө видеокеңештерин берет
11:23
Япония Кыргызстан баш болгон 11 өлкөнүн жарандарына кирүүгө тыюу салды
11:15
Электр энергиясына коюлган жаңы тариф 1-июлдан тарта күчүнө кирет
14:03
Индиядан чартердик каттам менен 22 кыргызстандык келди
13:56
Ак-Талаа менен Ат-Башыдагы катуу шамал имараттардын чатырын учуруп кетти
17:05
Кыргыз-өзбек чек арасында күчү 3,5 баллга жетип, жер титиреди
13:11
Эртеңден тарта иштечү соода борборлору менен базарларга талап коюлду
13:08
Мурдагыдай эле иштөөсүнө тыюу салынган тармактар айтылды.
13:07
Кыргызстанда электр энергиясына айрым тарифтер өзгөртүлөт
12:57
Дагы 12 киши коронавирусту жеңип чыкты
12:44
Жети-Өгүздө төрөт үйүн обсервацияга айландыруу чечими жокко чыгарылды
12:11
Коомдук транспорт 25-майдан баштап эл ташыйт. Талаптар
12:10
"Дордой" баштаган ири базарлар ишке кирет. 25-майдан тарта жанданчу тармактар
12:09
Боронов сырттан келгендерге кайрылып, медиктердин талабын аткарууну өтүндү
12:08
Көбөйүп жатат. 32 жүк ташуучу айдоочудан коронавирус табылды
14:42
КР энергетикасы жар учунда турат. Эксперттин билдирүүсү
14:34
Чуу салса эле обсервациядан чыгабы? "Гансидеги" жаңжал боюнча Үсөнбаевдин жообу
Бардык кабарлар

Баланын кыркы чыккыча үйдөн чыкпай коюу туура эмес. Дарыгер менен маек

Интервью / Здоровье
180
0

Психологдордун пикиринде, төрөттөн соң аял 10 күнгө созулган адаптациядан өтөт. Айрыкча жаш энелердин жаңы макамга көнүшү өтө татаал жүрөт. Бир күндө көз жарат, ал эми бала багуу — ар күнкү жоопкерчилик. Апкаарып калбаш үчүн бала төрөлгөндөн кийин эмне кылуу керектигин алдын ала билип алган оң. Ушул туурасында Айгүл Тасымбекова менен баарлаштык.

Врач-неонатолог центра планирования семьи Брак и семья Айгуль Тасымбекова
© ФОТО / ПРЕДОСТАВЛЕНО АЙГУЛЬ ТАСЫМБЕКОВОЙ
"Нике жана үй-бүлө" борборунун неонатологу Айгүл Тасымбекова

— Бала жарыкка келген күнү кандай медициналык процедуралардан өтүшү шарт?

— Ымыркай аман-эсен төрөлөрү менен анын денеси жылуу жалаяктар менен сүртүлүп, кургатылып, эненин көкүрөгүнө жаткырылат. "Теринин териге алгачкы тийишинен" бала коопсуз экенин туят. Ымыркайдын башына сөзсүз топу кийгизүү зарыл, анткени баштын терисинде тамырлар көп жайгашкандыктан, башына суук тийгизбеш керек.

Бала эненин көкүрөгүнө берилгенде ал коркпой, денесин бош коюп жатышы керек, андан соң бир жарым саат аралыгында баланы эмизүүгө аракет кылсын. Эненин ууз сүтү сиңимдүү, пайдалуу заттарга жана микроэлементтерге абдан бай. Ымыркай үчүн ал биринчи эмдөө, ууз сүт аркылуу баланы ар кыл, анын ичинде вирустук оорулардан коргоп калчу антитело, иммуноглобулиндер көп. Эне баланы эмизип жатканда жатынды жыйрылтуучу окситоцин бөлүнүп чыгат. Бул аялдын саламаттыгы үчүн абдан маанилүү баскыч. Жатын жыйрылган маалда калдыктар, уюган кан, кээде түйүлдүк челинин бөлүктөрү да бөлүнүп чыгат. Дегеле, бала эмизүү аялдын ден соолугу үчүн өтө пайдалуу, көкүрөк бездеринин, энелик бездеринин рагынын өрчүшүнүн алдын алат.

— Төрөт үйүнөн чыкканча ымыркай кандай эмдөөлөрдү алышы зарыл?

— Алгачкы эки саат аралыгында сайылчу ийне — конакион, бул кансыроонун алдын алат, ымыркайдын организминде адатта ушул витамин жетишсиз болот. Андан соң 6-12 саат ичинде экинчи ийне сайылат, ал — В гепатитине каршы эмдөө. Бул булчуңга, оң санына сайылат. Кийинки үч-жети суткада кургак учукка каршы эмдөө сол колуна жасалат. Жалпы үч ийне сайылат. Андан кийинки эмдөөлөр календарга ылайык бейтапканада жүргүзүлөт.

 

— Эмдөөдөн баш тарткан ата-энелер боюнча кеп салсаңыз.

— Менимче, мунун баары сабатсыздыктын айынан келип чыккан нерсе. Ата-энелер балдардын кызыкчылыгын коргогон соң алар сабаттуу, көп нерседен кабардар болууга тийиш. Айрымдар эмдөө аллергия жаратат, терс таасир тийгизип, ооруга алып келет деп чочулашат. Бирок бул баланын өз абалы жана саламаттыгына жараша, мисалы, анын тукум кууган аллергиясы болушу мүмкүн. Статистика боюнча терс таасир тийгизген учур 100 миң баланын биринде байкалат.

Кээде биз ата-энелердин болбогон жүйөлөрүн угабыз. Бир баланын атасы эмдөө аркылуу америкалыктар кыргыздарга зыян келтирүүгө аракет кылганын, дагы башкасы молдо балдарды эмдетүүгө тыюу салганын айтат. Мындайды укканда үрөйүм учат. Ымыркай эмделгенде анын организминде гепатит менен кургак учукка каршы коргоочу антителолор жаралат, бала ооруп калган күндө да дартты жеңил көтөрө алгыдай иммунитет түптөлөт.

— Эмдөөдөн мурун бала кандай текшерүүлөрдөн өтөт?

— Баланын жалпы абалы текшерилет, эти ысыган жокпу, салмагы өз айына жарашабы, эң башкысы, аллергиясынын бар-жогу ата-энесинен такталат. Эмдөө жасалбай турган учурлар да болот, мисалы, баланын салмагы 1500 граммдан аз, эти ысып турса, энеси ВИЧ-жуктуруп алган болсо же баланын тукум кууган бир дарты болсо, эмдөө жасалбайт.

— Жаш энелерди беймазага салган убак — ымыркайлардын ичине жел турушу. Андайда кантип баланын абалын жеңилдетүү керек?

— Ымыркайлардын ичегилери жакшы жетиле элек болот. Ал алты айында гана өз калыбына келет, андыктан ата-эне сабырдуу болууга аракет кылганы жакшы. Ичегилер жай иштегени үчүн жел туруп калат. Ошондон да ичи катыйт. Же ичи көбөт, андайда бала басылбай, колу-буттарын түйүп, ыйынып жаткандай ыйлайт. Андай убакта баланы сылап, сооротуп, саат жебесинин багыты боюнча ичин укалаш керек. Эненин алакандары жылуу болушу шарт, анүчүн крем же вазелин сүйкөп алууга болот. Андан соң баланын буттарын кыймылдатып, тизесин бүгө ичине тийгизип, "велосипед" көнүгүүсүн жасатууга болот. Эгер эне 8-10 ирет эмизсе, ушунча ирет тизесин бүгүп, көмкөрөсүнөн, көтөнүн өйдөлөтө жаткыруу зарыл. Бул анын ашказанынын ишин жакшыртат. Эгер көнүгүүлөрдүн көмөгү тийбесе, атайын каражаттарды ичирген оң. Айтмакчы, балага туура эмес эмчек салуудан да ичине жел турат, бала ашыгып оозуна салат да, сүттү эмгенде аба жутуп алат.

 

— Ымыркайга эне сүтүнөн бөлөк эмне берүүгө болот, маселен, малдын сүтүн берген туурабы?

— Эненин сүтү аркылуу бала бардык зарыл микроэлементтерди жана пайдалуу заттарды алат, андыктан суу, шире жана чай берүүнүн кажети жок. Кээ бир аялдар өзүнүн сүтү баланы тойгузбай жаткандай көрүп, уй, эчки же жасалма сүт бере баштайт. Андай кылыштын кажети жок! Малдын сүтүндө казеин камтылат, аны организм начар сиңирип, аллергия кылат, жетиле элек бөйрөктөргө күч келтирет.

— Эмчек сүтүнө тойбой жаткандай сезилгенде эне эмне кылууга тийиш?

— 35 жылдан бери иштейм, аялдын сүтү чыкпаганын көрө элекмин. Эгер ал көз жарса, анын сүтү балага жетишерлик өлчөмдө болот. Жогоруда айтып өткөндөй, төрөттөн кийинки үч күн ууз сүт келет. Аз болсо да анын курамы өтө топуктуу. Ууз сүттүн 5-10 миллиграммы да ымыркайды тойгузат. Аны көкүрөккө көбүрөөк жакындатып, башкысы, туура эмизүү керек. Кошумча тамак берип же жасалма сүт бериштин зарылдыгы жок. Кээде тажрыйбасыз энелер сүтүм суюк, көгүш түстө деп даттанышат. Эненин сүтү эч качан суюк болбойт. Андан тышкары, анын курамында баланын акылынын өрчүшүнө жооп берген таурин белогу бар. Эмчек ээмп чоңойгон баланын мектеп курагында IQ көрсөткүчү жасалма сүт менен чоңойгон наристелерге караганда жогору. Ошону менен бирге эле жасалма сүт ичип өскөндөр суукка көп урунуп, ар кыл инфекцияларга тез кабылат.

 

Кандай гана болбосун, алтургай, эне сасык тумоого же башка ооруга кабылса да, баланы эмчектен чыгарбоо керек. Андай күндөрү да эмизүү зарыл, анткени аялдын организминде баланы коргой турган антителолор иштелип чыгат.

— Маститтин алдын алуу үчүн эмне кылуу?

— Эң орундуу суроо, себеби дал ушул оору менен кайрылган аялдардын саны арбын. Кайдан угушканын билбейм, бирок айрым энелердин арасында улам эмизген сайын эмчектин үрпүн жууп туруу керек деген жаңылыш пикир бар. Андай кылбаңыздар! Эртең менен турганыңызда гана бир жолу жылуу суу менен сүртүп коюу эле жетиштүү. Үрптүн тегерегинде бактерициддик заттарды иштеп чыккан бездер бар, андыктан кайра-кайра жууштун кажети жок. Эмизип бүткөндөн кийин калган сүттү саап коюу зарыл. Эгер калып калса, ал катуулап, маститке алып келет. Сүттү кантип сааш керек? Адегенде укалап, андан кийин жылуу компресс коюп туруп сааңыз. Эгер аял колу менен саай албаса, дарыканада сүт саагычтардын түрү сатылат. Мастит — бул эмчек безинин сезгениши. Ал туура эмес эмизүүдөн, же эмчектин үрпү кесилген убакта жаралат. Кесиктер аркылуу инфекция кирип, ириң пайда болот. Мастит эненин этин ысытып, аябай оорутат. Ага да моюн бербей укалап, сүттү кандай болсо да чыгаруу керек.

Эч нерсе жардам бербесе, аялдын абалы начарлап кетсе, акыры ага антибиотик жазылып же операция жасалат.

— Ымыркайды качан күнгө алып чыгууга болот? Күн нурунун кандай пайдасы бар?

— Мени түйшөлткөн дагы бир суроону узаттыңыз. Кыргыз аялдары ырым-жырымга ишенип, ымыркай менен 40 күн эч жакка чыгышпайт. Аны төрөлгөндөн кийин, экинчи суткадан кийин эле жок дегенде 15-20 мүнөт таза абага көтөрүп чыккан оң. Бул баланы чыйралтат, эң башкысы — күн нурунун таасири менен баланын организминдеги билирубин деңгээли жөнгө салынат, дал ошондон улам баланын териси сары түстө болот.

 

— Бала жаткан бөлмөнүн температурасы кандай болууга тийиш?

— Негизи жаңы төрөлгөн баланын дене табы чоңдордукуна караганда жогору — 36,5-37,5 градус. Ошондуктан бала уктаган бөлмөдө температура 25 градустун чегинде, бирок бала ара төрөлгөн болсо, анда 28 градуста кармаган дурус.

Дагы бир жолу кайталайын, баланын чың ден соолукта чоңоюшу үчүн өзүңүз эмизиңиз, бул ымыркайды коргоп, иммунитетин бекемдейт. Дал ушул жол аркылуу узак жылдарга бала менен тыгыз жана сезимтал байланыш түптөлөт. Сак-саламат, сулуу, акылдуу, өнөрлүү балдар — улут сапатынын көрсөткүчү. Ал эми эркектерден үй-бүлөсүн коргоону өтүнөр элем.

Маек "Биз — ата-энебиз" автордук программасынын алкагында алынды. Бул — ата-энелик милдет жана бала тарбиялоо тууралуу социалдык долбоор. Аталган долбоор үй-бүлөнү жоопкерчилик менен куруу, ошону менен бирге эле кош бойлуулукту, төрөттү пландоо, балдарды тарбиялоо боюнча аялдар менен эркектердин маалымдуулугун арттырууну көздөйт. Белгилүү кыргызстандыктардын ата-энелик милдетин кантип аткарары тууралуу, ошондой эле ушул багытта кеп-кеңеш, сунушун аябаган адистер (акушер-гинеколог, педиатр, диетолог жана психологдор) менен маек курабыз.

Дагы: https://sputnik.kg/society/20190606/1044590026/daryger-menen-maek.htmlскачать dle 11.0фильмы бесплатно
18+ © 2016 - Все права соблюдены.
Любое копирование, в т.ч. отдельных частей текстов или изображений, публикация и републикация, перепечатка или любое другое распространение информации, в какой бы форме и каким бы техническим способом оно не осуществлялось, строго запрещается без предварительного письменного согласия со стороны редакции. Во время цитирования информации подписчиками ссылки обязательны. Допускается цитирование материалов сайта без получения предварительного согласия, но в объеме не более одного абзаца и с обязательной прямой, открытой для поисковых систем гиперссылкой на сайт не ниже, чем во втором абзаце текста.
счетчик счетчик