Бүгүн:

Акыркы кабарлар

19:31
Садыр Жапаров: Ата мекендик ишкерлерди офшордук аймактардан каражаттарын кайтарууга чакырам
19:28
БШК Момбеков боюнча соттун чечимине макул эмес. Кийинки кадам кандай болот?
19:27
Жапаров: Кыргызстан шайлоону демократиялык принциптерге ылайык өткөрөт
19:26
Добуш бересизби? Бул номер менен тизмеден өзүңүздү тактап аласыз
23:30
УКМК бийликти басып алууга шектелген талапкерлердин атын атады
23:29
Коопсуздук кеңеши Улуттук коопсуздук концепциясын жактырды
16:00
Абдувапов: Ноябрга карата 94,1 млрд сом салык чогултулду же план 102,5%га аткарылды
15:55
Бишкекте арзан көмүр кайра сатыла баштады. Бирок бир шарты бар
15:53
3 млн. долларлык зыянды Эсеп палатасынын кызматкерлери жашырган деп шектелүүдө
15:52
Жээнбеков, Зулпукаров, Сарпашев жана Нарымбаев жаңы жылды абактан тосот
21:56
Акылбек Жапаров: Парламенттик шайлоолор коомдук жана эпидкоопсуздукту камсыздоо менен өткөрүлүшү тийиш
21:54
Кыргызстанда сүт тартыштыгы жаралдыбы? Министрдин жообу
21:53
БШК Дастан Жумабековго 22,5 миң сом айып салып, эскертүү берди
21:52
Кыргызстанда чакан ГЭС документациясын иштеп чыгууга сынак жарыяланды
21:51
Шайлоо өнөктүгүнө катышкан спорт, маданият кызматкерлери иштен алынды
21:50
"Дастан" заводу продукциясын Россияга сатат. 459 млн. сомдук келишим түзүлдү
21:49
Маморгандар менен ЖМКлар "кыргызчаланат". Өзгөрүү кирчү тил мыйзамына сереп
21:48
Авиация агенттиги: президенттик учак жыл сайын көп чыгым талап кылууда
20:17
Улуттук банк Кыргызстандан чыгарылган акча боюнча комментарий берди
20:16
Жапаров Шевченкого сертификат тапшырып, спортчу ага мээлейин белек кылды
20:56
Улуттук тарых музейи 22-ноябрда санитардык тазалоо иштерине байланыштуу жабык болот
20:55
Centerra Gold Inc. Кумтөр кени аларга таандык эмес экенин тааныган чечим кабыл алды - Акылбек Жапаров
20:52
Жаңы жылда кыргызстандыктар кеминде 3 күн эс алат. Календарь
10:32
КР Эмгек министрлиги Казань федералдык университети менен кызматташат
10:28
Жапаров Татарстандын президенти Минниханов менен жолукту. Талкууланган маселелер
10:28
"Бишкекгаздын" бригадалары газ көбүрөөк жыттанган жердин баарын текшерди
10:26
Кыргызстанда ветеринария тармагында өзгөчө кызмат көрсөтүүлөр иштелип чыкты
23:12
Акылбек Жапаров Михаил Мишустин менен жолугушту
23:09
Акылбек Жапаров өкмөттөр аралык кеңешке катышуу үчүн Ереванга барды
23:08
Митинг жардамчы эмес, бирок маселе каралат. Жапаров Ак үйгө келгендерге жолукту
23:07
260 миң сомдук айып, 2,5 жылдык түрмө. Шайлоо эрежесин бузгандар кантип жазаланат
15:05
Кыргызстанда кумшекер өткөн жылга салыштырмалуу 15 сомго кымбаттады
15:04
Өзбекстан менен Түркмөнстан авариялык жагдайдан улам КРга электр энергия берүүнү убактылуу токтотту
15:00
БУУ: Кыргызстанда жакырлар көбөйүп, эл начар тамактанууда
14:59
Бишкектин мэри Жунушалиев Минскидеги автозаводго барды
14:59
Төрт вакцинанын каалаган түрүн аласыз. Бишкектеги даректер
14:58
Талапкердин шайлоочуга акча таратууга шектелген тууганы кармалды
12:12
Гуманитардык жардам үчүн кайрылууга аргасыз болгон кыргызстандыктар көбөйүүдө – жакырчылык
12:10
Чүйдө алдын алуу иш-чаралардын жыйынтыгында беш курал жана 24 ок-дары табылды
12:09
Бишкекте дайынсыз жоголгон 13 жаштагы Мырзайым Каниметова изделүүдө
12:06
Балыкчы — Каракол жолу кантип курулуп жатат
12:05
"Түндүк электр": карыз төлөнбөсө эртеңден тарта 4600 үй электр энергиясыз калат
11:34
Өлкө ИДПсы 557 млрд. сомду түздү. Экономиканын кайсы тармагы өсүп жатат
11:23
Садыр Жапаров Түркиянын президенти Режеп Тайып Эрдоган менен жолугушту
11:23
УКМК: 2 млн сом опузалап талап кылган уюшкан кылмыштуу топтун активдүү мүчөсү кармалды
Бардык кабарлар

Баланын кыркы чыккыча үйдөн чыкпай коюу туура эмес. Дарыгер менен маек

Интервью / Здоровье
533
0

Психологдордун пикиринде, төрөттөн соң аял 10 күнгө созулган адаптациядан өтөт. Айрыкча жаш энелердин жаңы макамга көнүшү өтө татаал жүрөт. Бир күндө көз жарат, ал эми бала багуу — ар күнкү жоопкерчилик. Апкаарып калбаш үчүн бала төрөлгөндөн кийин эмне кылуу керектигин алдын ала билип алган оң. Ушул туурасында Айгүл Тасымбекова менен баарлаштык.

Врач-неонатолог центра планирования семьи Брак и семья Айгуль Тасымбекова
© ФОТО / ПРЕДОСТАВЛЕНО АЙГУЛЬ ТАСЫМБЕКОВОЙ
"Нике жана үй-бүлө" борборунун неонатологу Айгүл Тасымбекова

— Бала жарыкка келген күнү кандай медициналык процедуралардан өтүшү шарт?

— Ымыркай аман-эсен төрөлөрү менен анын денеси жылуу жалаяктар менен сүртүлүп, кургатылып, эненин көкүрөгүнө жаткырылат. "Теринин териге алгачкы тийишинен" бала коопсуз экенин туят. Ымыркайдын башына сөзсүз топу кийгизүү зарыл, анткени баштын терисинде тамырлар көп жайгашкандыктан, башына суук тийгизбеш керек.

Бала эненин көкүрөгүнө берилгенде ал коркпой, денесин бош коюп жатышы керек, андан соң бир жарым саат аралыгында баланы эмизүүгө аракет кылсын. Эненин ууз сүтү сиңимдүү, пайдалуу заттарга жана микроэлементтерге абдан бай. Ымыркай үчүн ал биринчи эмдөө, ууз сүт аркылуу баланы ар кыл, анын ичинде вирустук оорулардан коргоп калчу антитело, иммуноглобулиндер көп. Эне баланы эмизип жатканда жатынды жыйрылтуучу окситоцин бөлүнүп чыгат. Бул аялдын саламаттыгы үчүн абдан маанилүү баскыч. Жатын жыйрылган маалда калдыктар, уюган кан, кээде түйүлдүк челинин бөлүктөрү да бөлүнүп чыгат. Дегеле, бала эмизүү аялдын ден соолугу үчүн өтө пайдалуу, көкүрөк бездеринин, энелик бездеринин рагынын өрчүшүнүн алдын алат.

— Төрөт үйүнөн чыкканча ымыркай кандай эмдөөлөрдү алышы зарыл?

— Алгачкы эки саат аралыгында сайылчу ийне — конакион, бул кансыроонун алдын алат, ымыркайдын организминде адатта ушул витамин жетишсиз болот. Андан соң 6-12 саат ичинде экинчи ийне сайылат, ал — В гепатитине каршы эмдөө. Бул булчуңга, оң санына сайылат. Кийинки үч-жети суткада кургак учукка каршы эмдөө сол колуна жасалат. Жалпы үч ийне сайылат. Андан кийинки эмдөөлөр календарга ылайык бейтапканада жүргүзүлөт.

 

— Эмдөөдөн баш тарткан ата-энелер боюнча кеп салсаңыз.

— Менимче, мунун баары сабатсыздыктын айынан келип чыккан нерсе. Ата-энелер балдардын кызыкчылыгын коргогон соң алар сабаттуу, көп нерседен кабардар болууга тийиш. Айрымдар эмдөө аллергия жаратат, терс таасир тийгизип, ооруга алып келет деп чочулашат. Бирок бул баланын өз абалы жана саламаттыгына жараша, мисалы, анын тукум кууган аллергиясы болушу мүмкүн. Статистика боюнча терс таасир тийгизген учур 100 миң баланын биринде байкалат.

Кээде биз ата-энелердин болбогон жүйөлөрүн угабыз. Бир баланын атасы эмдөө аркылуу америкалыктар кыргыздарга зыян келтирүүгө аракет кылганын, дагы башкасы молдо балдарды эмдетүүгө тыюу салганын айтат. Мындайды укканда үрөйүм учат. Ымыркай эмделгенде анын организминде гепатит менен кургак учукка каршы коргоочу антителолор жаралат, бала ооруп калган күндө да дартты жеңил көтөрө алгыдай иммунитет түптөлөт.

— Эмдөөдөн мурун бала кандай текшерүүлөрдөн өтөт?

— Баланын жалпы абалы текшерилет, эти ысыган жокпу, салмагы өз айына жарашабы, эң башкысы, аллергиясынын бар-жогу ата-энесинен такталат. Эмдөө жасалбай турган учурлар да болот, мисалы, баланын салмагы 1500 граммдан аз, эти ысып турса, энеси ВИЧ-жуктуруп алган болсо же баланын тукум кууган бир дарты болсо, эмдөө жасалбайт.

— Жаш энелерди беймазага салган убак — ымыркайлардын ичине жел турушу. Андайда кантип баланын абалын жеңилдетүү керек?

— Ымыркайлардын ичегилери жакшы жетиле элек болот. Ал алты айында гана өз калыбына келет, андыктан ата-эне сабырдуу болууга аракет кылганы жакшы. Ичегилер жай иштегени үчүн жел туруп калат. Ошондон да ичи катыйт. Же ичи көбөт, андайда бала басылбай, колу-буттарын түйүп, ыйынып жаткандай ыйлайт. Андай убакта баланы сылап, сооротуп, саат жебесинин багыты боюнча ичин укалаш керек. Эненин алакандары жылуу болушу шарт, анүчүн крем же вазелин сүйкөп алууга болот. Андан соң баланын буттарын кыймылдатып, тизесин бүгө ичине тийгизип, "велосипед" көнүгүүсүн жасатууга болот. Эгер эне 8-10 ирет эмизсе, ушунча ирет тизесин бүгүп, көмкөрөсүнөн, көтөнүн өйдөлөтө жаткыруу зарыл. Бул анын ашказанынын ишин жакшыртат. Эгер көнүгүүлөрдүн көмөгү тийбесе, атайын каражаттарды ичирген оң. Айтмакчы, балага туура эмес эмчек салуудан да ичине жел турат, бала ашыгып оозуна салат да, сүттү эмгенде аба жутуп алат.

 

— Ымыркайга эне сүтүнөн бөлөк эмне берүүгө болот, маселен, малдын сүтүн берген туурабы?

— Эненин сүтү аркылуу бала бардык зарыл микроэлементтерди жана пайдалуу заттарды алат, андыктан суу, шире жана чай берүүнүн кажети жок. Кээ бир аялдар өзүнүн сүтү баланы тойгузбай жаткандай көрүп, уй, эчки же жасалма сүт бере баштайт. Андай кылыштын кажети жок! Малдын сүтүндө казеин камтылат, аны организм начар сиңирип, аллергия кылат, жетиле элек бөйрөктөргө күч келтирет.

— Эмчек сүтүнө тойбой жаткандай сезилгенде эне эмне кылууга тийиш?

— 35 жылдан бери иштейм, аялдын сүтү чыкпаганын көрө элекмин. Эгер ал көз жарса, анын сүтү балага жетишерлик өлчөмдө болот. Жогоруда айтып өткөндөй, төрөттөн кийинки үч күн ууз сүт келет. Аз болсо да анын курамы өтө топуктуу. Ууз сүттүн 5-10 миллиграммы да ымыркайды тойгузат. Аны көкүрөккө көбүрөөк жакындатып, башкысы, туура эмизүү керек. Кошумча тамак берип же жасалма сүт бериштин зарылдыгы жок. Кээде тажрыйбасыз энелер сүтүм суюк, көгүш түстө деп даттанышат. Эненин сүтү эч качан суюк болбойт. Андан тышкары, анын курамында баланын акылынын өрчүшүнө жооп берген таурин белогу бар. Эмчек ээмп чоңойгон баланын мектеп курагында IQ көрсөткүчү жасалма сүт менен чоңойгон наристелерге караганда жогору. Ошону менен бирге эле жасалма сүт ичип өскөндөр суукка көп урунуп, ар кыл инфекцияларга тез кабылат.

 

Кандай гана болбосун, алтургай, эне сасык тумоого же башка ооруга кабылса да, баланы эмчектен чыгарбоо керек. Андай күндөрү да эмизүү зарыл, анткени аялдын организминде баланы коргой турган антителолор иштелип чыгат.

— Маститтин алдын алуу үчүн эмне кылуу?

— Эң орундуу суроо, себеби дал ушул оору менен кайрылган аялдардын саны арбын. Кайдан угушканын билбейм, бирок айрым энелердин арасында улам эмизген сайын эмчектин үрпүн жууп туруу керек деген жаңылыш пикир бар. Андай кылбаңыздар! Эртең менен турганыңызда гана бир жолу жылуу суу менен сүртүп коюу эле жетиштүү. Үрптүн тегерегинде бактерициддик заттарды иштеп чыккан бездер бар, андыктан кайра-кайра жууштун кажети жок. Эмизип бүткөндөн кийин калган сүттү саап коюу зарыл. Эгер калып калса, ал катуулап, маститке алып келет. Сүттү кантип сааш керек? Адегенде укалап, андан кийин жылуу компресс коюп туруп сааңыз. Эгер аял колу менен саай албаса, дарыканада сүт саагычтардын түрү сатылат. Мастит — бул эмчек безинин сезгениши. Ал туура эмес эмизүүдөн, же эмчектин үрпү кесилген убакта жаралат. Кесиктер аркылуу инфекция кирип, ириң пайда болот. Мастит эненин этин ысытып, аябай оорутат. Ага да моюн бербей укалап, сүттү кандай болсо да чыгаруу керек.

Эч нерсе жардам бербесе, аялдын абалы начарлап кетсе, акыры ага антибиотик жазылып же операция жасалат.

— Ымыркайды качан күнгө алып чыгууга болот? Күн нурунун кандай пайдасы бар?

— Мени түйшөлткөн дагы бир суроону узаттыңыз. Кыргыз аялдары ырым-жырымга ишенип, ымыркай менен 40 күн эч жакка чыгышпайт. Аны төрөлгөндөн кийин, экинчи суткадан кийин эле жок дегенде 15-20 мүнөт таза абага көтөрүп чыккан оң. Бул баланы чыйралтат, эң башкысы — күн нурунун таасири менен баланын организминдеги билирубин деңгээли жөнгө салынат, дал ошондон улам баланын териси сары түстө болот.

 

— Бала жаткан бөлмөнүн температурасы кандай болууга тийиш?

— Негизи жаңы төрөлгөн баланын дене табы чоңдордукуна караганда жогору — 36,5-37,5 градус. Ошондуктан бала уктаган бөлмөдө температура 25 градустун чегинде, бирок бала ара төрөлгөн болсо, анда 28 градуста кармаган дурус.

Дагы бир жолу кайталайын, баланын чың ден соолукта чоңоюшу үчүн өзүңүз эмизиңиз, бул ымыркайды коргоп, иммунитетин бекемдейт. Дал ушул жол аркылуу узак жылдарга бала менен тыгыз жана сезимтал байланыш түптөлөт. Сак-саламат, сулуу, акылдуу, өнөрлүү балдар — улут сапатынын көрсөткүчү. Ал эми эркектерден үй-бүлөсүн коргоону өтүнөр элем.

Маек "Биз — ата-энебиз" автордук программасынын алкагында алынды. Бул — ата-энелик милдет жана бала тарбиялоо тууралуу социалдык долбоор. Аталган долбоор үй-бүлөнү жоопкерчилик менен куруу, ошону менен бирге эле кош бойлуулукту, төрөттү пландоо, балдарды тарбиялоо боюнча аялдар менен эркектердин маалымдуулугун арттырууну көздөйт. Белгилүү кыргызстандыктардын ата-энелик милдетин кантип аткарары тууралуу, ошондой эле ушул багытта кеп-кеңеш, сунушун аябаган адистер (акушер-гинеколог, педиатр, диетолог жана психологдор) менен маек курабыз.

Дагы: https://sputnik.kg/society/20190606/1044590026/daryger-menen-maek.htmlскачать dle 11.0фильмы бесплатно
18+ © 2016 - Все права соблюдены.
Любое копирование, в т.ч. отдельных частей текстов или изображений, публикация и републикация, перепечатка или любое другое распространение информации, в какой бы форме и каким бы техническим способом оно не осуществлялось, строго запрещается без предварительного письменного согласия со стороны редакции. Во время цитирования информации подписчиками ссылки обязательны. Допускается цитирование материалов сайта без получения предварительного согласия, но в объеме не более одного абзаца и с обязательной прямой, открытой для поисковых систем гиперссылкой на сайт не ниже, чем во втором абзаце текста.
счетчик счетчик