Бүгүн:

Акыркы кабарлар

14:38
Гайпкулов: Оштогу орус мектептердин көйгөйүн чечүү керек
13:30
Ошто изделип жаткан өзгөчө коркунучтуу кылмышкер. Учурда эмне белгилүү
13:29
Вьетнамдын президенти Чан Дай Куанг дүйнө салды
13:28
"Коопсуз шаар" долбоору боюнча жеңүүчү аныкталды
13:26
Премьер маморгандар менен милицияга ишкерлерден акча алууга тыюу салды
13:25
Казакстанда жаңы Lada Granta автоунаалары чыгарыла баштады
13:23
АКШда жасабаган кылмышы үчүн 27 жыл абакта отурган адам бошотулду. Чоо-жайы
13:20
ВИДЕО: Бишкектеги медициналык колледждин директору пара менен кармалды.
13:16
Окумуштуулар инсульттан сактануунун эң оңой жолун айтышты
15:41
УКМК Бабановго козголгон кайсы иштин тергөөсү токтотулганын айтты
15:18
29 жаштагы Жаныбек Абиров Бишкек шаардык кеңештин төрагасы болду
15:03
Памирге кеткен кыргыздардан дайын барбы? Миграция кызматынын жообу
17:02
"Белиз гейт" боюнча документтер ачыкталбайт. Прокуратура себеби тууралуу
17:00
Атайын өрт коюлушу мүмкүн. ИИМ "Ош" базарындагы өрт боюнча ишти сотко жөнөттү
17:00
Жогорку Кеңеш өкмөт башчы министрликке сунуштаган талапкерлерди колдоду
16:59
Кыргыз командасын гүлдөткөн машыктыруучу Александр Крестинин тууралуу 5 факты
16:58
Мамлекеттик комитетти жетектей турган Осмонбетов телевизор уурдаганбы?
16:57
Депутаттын уулу! Дүйнө чемпиону Эрбол Бакиров тууралуу 5 факты
16:56
Башкы прокуратура Белизден келген документтер боюнча иш козгоодон баш тарткан
16:55
ЖК Жаңыл Мамбеталынын талапкерлигин Жогорку соттун судьялыгына жактырды
16:53
Ун менен шекер кымбаттады. Азык-түлүк, жашылча-жемиштин учурдагы баасы
16:51
Садыр Жапаров эмнеге акталбай калганын аны соттогон судья түшүндүрүп берди
14:12
Мамлекеттик комитетти жетектей турган Осмонбетов телевизор уурдаганбы?
11:36
Президент Жээнбековду ташыган учакты алмаштыруу сунушталды. Себеби эмнеде
11:18
Россиянын "Искандер-М" ракеталык комплекси Кыргызстанга жөнөтүлдү
10:30
Адис: Казакстанда банкрот болгон ишкерлер өлүмгө дуушар болууда © REUTERS / Toru Hanai / File Photo АЗИЯ
10:28
Мыйзам бузган 3847 киши Россиядан чыгарылды. Арасында КР жарандары да бар
10:10
Бишкекте курулуп жаткан үйдүн 10-кабатынан киши кулап, ооруканага түштү
09:51
Баткенде унаа сайга түшүп кетип бир адам каза тапты
16:11
Бишкектин врачтары ымыркайларды сатууга шектелүүдө
16:07
Төө-Ашуудан өтүү үчүн алынган акча кайда кетет? Министрликтин жообу
15:46
ВИДЕО: Пенсионерди албай кеткен айдоочу үчүн жетекчиси кечирим сурады
15:11
Кочкор, Өзгөн жана Токтогулдун айрым айылдарында балдар чатырда окуп жатат
14:26
Баңгизат саткан майыптар, тонолгон Илимдер академиясы. 90-жылдардагы кылмыштар
12:35
Роналду камерага сүйлөп жаткан журналистти шылдыңдады.
12:33
ВИДЕО: Бишкекте пенсионерди салбай кеткен №223 маршрутка айдоочусу жазаланабы?
12:29
Экономика министрлиги ишкерликтин кирешелүү 5 түрүн айтты
12:28
Россиялыктар кыргыз товарларын көбүрөөк сатып ала башташты
12:27
Бишкек ТЭЦинин директору кышкыга даярдык тууралуу айтты
09:54
Бишкектеги курулуп жаткан көп кабаттуу үйдөн чыккан өрт өчүрүлдү
09:49
Бүгүн Боом капчыгайындагы жол жабылат
09:38
Бишкекте жаңы салынып жаткан көп кабаттуу үй өрттөнүп жатат.
16:42
Жылкы кымбаттады. Үйлөнүү тойдун быйылкы баасы канча?
16:38
Аалам аралап кеткен Көчмөндөр оюндары. Иш-чарадан мыкты 10 сүрөт
14:26
Жалгыз бой кемпирди куткаруучулар сактап калды. Токмоктогу окуя
Бардык кабарлар

Сал билек, таруу кууру. Балдар оюндарынын маани-маңызын билесизби?

Кыргызстан
42
0

Тизгин жаяр
Кыргызда тегин эмес деген кеп бар. Анын тереңинде баары жөн эмес, ар нерсенин киши жашоосунда өз орду, өз мааниси бар деген ой жатат. Ошонун сыңарындай байыркы кыргыз коомчулугунда балдар оюндары дагы баланын акыл-эс жана дене тарбиясында чоң мааниге ээ болгон. Ар бир оюн баланын жашына жараша ылайыкталган. Ошону менен катар баланын киши болуп калыптанышында өз пайдасын берген.

 

Сал билек

Бала кишиге карап үн салып калган кезинен баштап энеси же эжеси эки колун же эки бутун кармап алып ойноткон.

Сал-сал, сал билек,
Сары майга мал билек.
Кунан койду сой билек,
Куйругуна той билек — деп ырдалып, баланын буту-колун кыймылдатууга шарт түзгөн. Андан сырткары, баланы сүйлөшүүгө үйрөтүп, көркөм сөз өнөрүнө үндөгөн.

Таруу кууру, буудай кууру

Наристенин отуруп калган кезинен тартып ойнотулган. Баланын алаканынан башталып, билек өөдө моюнга чейин колду кыбыратып баруу менен ымыркайдын колдорунун сезүүсүн ойготууга эң жакшы жардам экендигин азыркы адистер белгилешет.

Упай чүкө шылдырак

Чүкө эркек баланын балалык жашоосунда чоң мааниге ээ болгон. Анткени балдар оюндарынын көбү чүкөгө байланган. Этнографтардын изилдөөсүндө чүкө оюндары эки жүзгө жакын. Анткен менен алардын көп бөлүгү муундан муунга уланбай унутта калган. Кыргыз баласы чүкө ойноп чоңойгон. Ошондуктан жаңы үй-бүлө күткөн жаш жубайлар баш кошкондон тартып эл коргогон эр уулдуу бололу деп ырымдап чүкө чогулта баштаган. Оюн самаган чүкөлөр уул чакырат дешкен. Кудай тилегин берип балалуу болуп, ал баласы бир жашка жакындап калгандан баштап териден чакан тулуп жасатып, ага чогулткан көп чүкөнү салып шылдыратып ойнотушкан. Бул азыркы заманбап шылдырактардын ордун басуу менен баланын сезиминде музыкалык угут боло алган.

 

Кан таламай

Канталамай экиден ашык балага ылайыкталып, алты-жети жаштан тартып ойноп башташкан. Биринчиден коомчулук менен мамилеге, экинчиден шамдагайлыкка, ыкчамдыкка, кылдат, кыраакы болууга тарбиялаган.

Топ таш

Жаңгактан кичирээк тоголок таштар менен ойнолуп кыздарды ыкчамдыкка, сезимталдыкка тарбиялаган. Топ таш ойноп чоңойгон кыздардын колу ийкемдүү болуп уз-саймачылыкка жол ачкан.

Тизгин жыяр

Балдар оюндарын башталышынан гана кеп салдык. Калганынан кийинчерээк сөз кыларбыз. Менин айтаарым башка. Аксакалдардын биринен "илгери оюнубуз көп, оюнчугубуз жок заман эле, азыр оюнуңар жок, оюнчугуңар көп заманда жашайсыңар" дегенин уккам. Илим менен техниканын ири агымында жашасак да элдик оюндардын, анын ичинде балдар оюндарынын орду чоң экенин унутпасак…

Дагы: https://sputnik.kg/columnists/20180914/1041100649/baldar-oyundary-kolumnistika.html

 

скачать dle 11.0фильмы бесплатно
18+ © 2016 - Все права соблюдены.
Любое копирование, в т.ч. отдельных частей текстов или изображений, публикация и републикация, перепечатка или любое другое распространение информации, в какой бы форме и каким бы техническим способом оно не осуществлялось, строго запрещается без предварительного письменного согласия со стороны редакции. Во время цитирования информации подписчиками ссылки обязательны. Допускается цитирование материалов сайта без получения предварительного согласия, но в объеме не более одного абзаца и с обязательной прямой, открытой для поисковых систем гиперссылкой на сайт не ниже, чем во втором абзаце текста.
счетчик счетчик