Бүгүн:

Акыркы кабарлар

15:37
Прокуратура: Ленин райондук сотунун төрагасына иш козголду
15:35
Ичинде эли бар автобус Бишкекте каршы тилкеге чыгып кеткен видео
15:25
Бишкектеги аярламада түкүргөн милиционер табылды. Кандай жазага тартылат
14:42
Жаңы конушта жашагандар эмне үчүн балага жөлөк пул албайт? Министрдин жообу
14:34
Электрондук кезек менен бакчага кирген бөбөктөр. Кезекке туруунун жолу
14:17
Бишкектин көчөлөрү быйылкы кышта реагенттер менен тазаланабы? Мэриянын жообу
14:09
Бишкектеги үйлөрдүн сырткы көрүнүшү өзгөрөт. Сынакка түшкөн эскиздер
10:27
Бишкекте "Тазалык" таңкы төрттөн тарта иштеп жатат
10:03
"Бишкек жашыл чарба" жол жээктерине 103 бак отургузду
09:59
Бишкектен иш издеп жатасызбы? Мэрия 600 жумуш орун сунуштоодо
09:57
Көңүлдөш болуудан тажадым! Үй-бүлөлүү эркектин очогун бузгусу келген аял
09:50
Бишкектеги Ала-Арча дарыясынын жээги кышка карата бекемделүүдө.
09:33
Мэр Суракматов "Нарын" рестораны канчага сатылганын айтып берди
13:22
Аялдамада түкүрүнүп, тамеки тарткан милиционерди жетекчилик издөөдө. Видео
12:20
Бишкекте Кыргызстан жаштарынын күнү белгиленет
09:13
Бишкекте Тез жардам кызматы эки унаа менен кагышты. Кырсыктан кийинки видео
09:10
Топоз минип шаар аралап... Бишкектин жанынан тартылган видео
11:39
Бишкекте мода жумалыгы менен форум өтөт
10:46
Кыздарым көзүмөн учат, бирок бара албайм. Мигрант келиндин каты
10:32
Бишкектин чок ортосунда эл ташыган автобустан өрт чыкты. Видео
10:26
Бишкекте кафе өрттөнүп жатат. Видео
09:47
Бишкекте азиздерге жардам берүү үчүн сүрөт көргөзмө өтөт
09:29
Аскарбек Шадиев мандатынан ажыратылды
09:28
КСДП: Иса Өмүркуловду лидерликтен алуу фракциянын колунда
09:26
Суукта көйнөкчөн марш баскан окуучулар. Канттан тартылган сүрөт
09:45
Бишкектеги башкы туу жерге түшүп калды. Сүрөт
09:42
Сот “Коопсуз шаар” боюнча көз карандысыз комиссиянын чечимин жокко чыгарды
09:41
Турак жай сатып алуунун дагы бир жолу сунушталды. Механизм кандайча иштейт
09:39
Борбор калаада журналисттердин көйгөйүн талкуулаган жыйын өтөт
09:34
Бишкекте айдоочулук күбөлүктү мыйзам бузуу менен бергендерге чара көрүлдү
09:30
Бишкекте үч автоунааны жөөлөп кеткен жол тандабастын айдоочусу изделүүдө
09:29
Борбор шаардын чок ортосундагы инсталляция талкаланып калды. Сүрөт
09:13
Sputnik Кыргызстан журналисттерди шахмат боюнча турнирге чакырат
09:12
ӨКМ ашууларга жааган кар боюнча маалымат таратты
09:25
Шаардык сот Илмияновдун баш коргоо чарасын өзгөрткөн жок
09:19
Мурдагы "Нарын" ресторанынын орду дагы деле бош турат. Себеби айтылды
09:13
Кызын карай албай мас болуп жаткан аялдын ким экени такталды
09:06
Сириядагы террорчуларга 100 миң доллар жөнөткөн. УКМК шектүүнү кармады
09:05
Депутат: Кыргызстанда аялдын бир төрөтү 15 миң сом турат
09:02
Бишкекте видеосу интернетке тараган аракеч энени милиция издеп жатат
10:04
Мас апасын тургуза албай мукураган бөбөк. Бишкекте тартылган видео
09:45
Мэрия Бишкекте быйыл канча көчө оңдолгонун айтты
10:15
Нарындагы памирлик кыргыздар Алайга көчүрүлөбү? Миграция кызматынын жообу
10:11
Пакистан президенти уулун ала албай жаткан кыргыз келиндин ишин карамай болду
09:55
Мэрия темир жолго такалган үч көчөнү Лев Толстойго алып чыгат
Бардык кабарлар

Шариат тартиби менен берилчү насыянын жол-жобосу. 10 суроого жооп

Жаңылыктар
126
0

 

Шариат мыйзамдары боюнча иш жүргүзгөн банк алкоголь өндүрүшү, түнкү клуб жана чочко фермаларына байланышкан бизнестерди эч качан каржылабай тургандыгын билчү белеңиз?

Исламдык банкинг мусулман динин туткан өлкөлөрдө гана эмес, бүт дүйнөдө кеңири тарап баратат. Маселен, Улуу Британияда шариат принциптерин толук түрдө жетекчиликке алган эки банк жана кадимки каржылык уюмдардын алдында уюшулган 25 бөлүм — "ислам терезелери" иштейт.

 


Каржылоонун исламдык принциптери Кыргызстанда 12 жыл мурун пайда болгон. 2016-жылы исламдык банкингдин толук кандуу өнүгүшү үчүн мыйзамдарга шариат шарттарын аткарууну караган өзгөртүүлөр киргизилген. Исламдык эрежелер боюнча кантип насыя алууга болот? Мусулмандарга кайсы багыттагы бизнестерди жүргүзүү тыюу салынат? Шариат боюнча каржылоо принциптери жаатында жаралчу суроолорго Исламдык каржылык борбордун директору Талант Керимбаев жооп берет.

 

Директор Исламского финансового центра Талант Керимбаев
© ФОТО / АЙЗАДА АЛИЕВА
Исламдык каржылык борбордун директору Талант Керимбаев

1. Исламдык банкинг деген эмне? Ал кадимки банк тутумунан эмнеси менен айырмаланат?

Исламдык банкинг шариаттын принциптери менен стандарттарына негизделген. Кадимки банктардан айырмасы төмөнкүлөр:

— сүткөрлукка тыюу салынат;

— адамдардын экономикалык жактан акталбаган, тобокелге салынган амалдарды жүргүзүүдө кумарга жол берилбейт;

— белгисиздик жок (кадимки банктарда жылдык пайыз кошулуп, жыйынтыгында кайтарымга канча кошулары кээде анык болбосо, бул тутумда кардар соңунда канча төлөй тургандыгын так билет).

2. Башка динге ишенген адамдар исламдык банкингдин кызматынан пайдалана алышабы?

Ооба, шариат тартибиндеги насыялар мусулмандарга да, христиан, атургай, атеисттерге да берилет.

3. Каржылоонун исламдык принциптери боюнча келишим түзөрдөн мурун мен эмнелерди билишим абзел?

 


Кардар исламдык банкинг шарттары кенен түшүндүрүлгөн келишим менен таанышып, суроолорун бере алат. Маселен, исламда сүткөрлукка — үстөк пайыз менен карыз берүүгө тыюу салынат. Мындай нерсе бай менен кедейлердин ортосундагы социалдык ажырымды чоңойтот деп эсептелет.

 

Сизге бир сом берилет, сиз эки сом кайтарасыз — акчаны сизге акчага сатышат. Шариатка ылайык, акча жана убакыт сатылбайт. Акча — айырбаштоо каражаты, убакыт — адамдан көз каранды эмес, ошондуктан буларды товар катары саноо натуура.

4. Эгер исламдык банкингде үстөк пайыздык насыяларга тыюу салына турган болсо, банк мындай келишимден кандай пайда көрөт?

Иш ачып, банктан насыя алууну чечкен бир кыргызстандык жарандын мисалында карайлы. Иши оңунан чыкпай, сызга отуруп калса да, ал бардык каражатты кайтарууга тийиш, каржылык уюм анын көйгөйлөрүнө көңүл да бурбайт.

Исламдык банкингде баары башкача: кардар бизнес үчүн дал эмне зарыл, маселен, кайсы бир жабдык керектигин түшүндүрөт. Анын тапшырыгы менен банк тандалган товарды сатып алат, катталган бир бааны коет да, кардарга узартып төлөө шарты менен сатат.

5. Эгер мен насыялык каражаттын эсебинен жабдык эмес, имараттын ижара акысын, сырье же кызматкерлердин маянасын төлөөнү көздөсөм кандай болот?

 



Кыргызстанда азыр каржылоонун исламдык принциптери боюнча кардарга зарыл болгон материалдык объектилердин соода-сатык келишими түзүлүүдө. Ижара акысы бул талапка жооп бербейт. Бирок исламдык банкингдин дүйнөлүк практикасында инвестициялык келишимдер түзүлөт, Кыргызстанга да бул амалды киргизүү пландалууда. Банк кардардын долбоорун карап чыгып, ишке өз каражатын салып, кайсы бир убакка чейин кардарынын өнөктөшү болуп, тапкан пайда жана чыгымдарды бирге бөлүшөт. Булардын баары бизнес-планында жана келишимдерде сүйлөшүлөт.

 

6. Банктын пайдасы эмнеден көз каранды?

Ар кыл таасирлерден, мисалы, каржылоонун түрүнөн көз каранды. Товардын, бизнеске керектелчү жабдыктын же айыл чарбалык объектинин бааланышы ар башка болот. Кандай болгон шартта да банк өлкөнүн каржылык рыногундагы кырдаалды эске алат.

7. Кардар кандай пайда көрөт?

Кардар бизнесине зарыл товар же жабдыкты өзү сатып алганда чоң тобокелге барат. Банк товарды өз балансына алгандыктан, бардык маселелерди, анын ичинде юридикалык жагын да чечүүнү өз мойнуна алат. Ушул себептен кардардан мурун банк өзү зыян тартышы ыктымал. Андан тышкары, башка тобокелдиктер да болбой койбойт.

8. Бизнестин бардык түрлөрүн каржылоо үчүн насыя алууга болобу?

Шариат эрежелерине ылайык келбеген эч бир каржылык келишим түзүлбөйт. Банк тамеки, алкоголдук ичимдиктерди өндүрүү, көңүл ачуу жана оюн жайлары (клуб, казино, букмекердик жана лотереялык конторалар) менен байланыш жүргүзбөйт. Ушул тизмеге чочко этин өндүрүү жана сатууга байланышкан бизнестер да кирет.

9. Кичи толкундуу меш сатып алууга насыя алгым келет. Эмне кылуум керек?

Арыз жазасыз, ага соңку бир жылдагы өз кирешеңиз тууралуу тастыктаманы кошо тиркейсиз. Эгер сатып алгыңыз келген товар – кичи толкундуу меш сымал өтө кымбат болбосо, банк анын өзүн күрөөгө алат. Мындай учурда сиз баштапкы салымын – товардын наркынын 40 пайыздан кем эмес бөлүгүн төлөйсүз. Эгер жабдык кымбатыраак турса, сизден кошумча – кыймылдуу же кыймылсыз мүлктү күрөөгө коюшуңузду өтүнүшү мүмкүн.

 


Адистер сиздин төлөө жөндөмүңүздү, товардын наркы сиздин кирешеңизге ылайык келер-келбесин талдап чыгышат. Эгер баары жайында болсо, банк кичи толкундуу мешти сатып алып, сизге кайра сатат, бирок сиз баштапкы салымдын эсебинен кийинки баасын төлөйсүз. Ошондой эле мекеме сизге төлөм мөөнөтүн так коюп берет, маселен, бул бир нече айдан беш жылга чейинки мөөнөткө чейин белгилениши ыктымал.

 

10. Эгер каражатым банкта сакталып, андан киреше алгым келсе, кандай кылуум зарыл?

Банк өз кирешесинен сизге үлүш кошот, башкача айтканда, кирешесине жараша сиз менен бөлүшөт. Сизге берилчү үлүш салынган каражат көлөмүнөн жана сактоо мөөнөтүнө жараша эсептелет. Шариат принциптерине ылайык аманаттын эки түрү бар: биринчиси — "кард хасан" – талап боюнча берилчү эсептин окшош түрү. Мында салым кардар сурап калган убакта кайтарылат. Экинчиси — "мудараба" – тез аманат. Бул шартта банк салымын сактоо мөөнөтү так белгиленет.

Сурамжылоо:

КР Жарандык кодексинде шариат стандарттарынын камтылышына кандай карайсыз?

— Диний жоболор укук булагы болбош керек. Мен каршымын!

— Туура кабыл алам. Бул болгону бир нече гана жобо, мамлекеттик түзүлүшкө эч таасир этпейт.

— Бул жакшы нерсе. Насыялардын бир нече түрү пайда болот, банктар ставкаларын төмөндөтөт.

— Мага баары бир. Мен эч качан үстөксүз да, үстөгү менен да насыя албайм.



Дагы: https://sputnik.kg/society/20180709/1040092237/shariat-nasyya-suroo-zhoop.htmlскачать dle 11.0фильмы бесплатно