Бүгүн:

Акыркы кабарлар

14:38
Гайпкулов: Оштогу орус мектептердин көйгөйүн чечүү керек
13:30
Ошто изделип жаткан өзгөчө коркунучтуу кылмышкер. Учурда эмне белгилүү
13:29
Вьетнамдын президенти Чан Дай Куанг дүйнө салды
13:28
"Коопсуз шаар" долбоору боюнча жеңүүчү аныкталды
13:26
Премьер маморгандар менен милицияга ишкерлерден акча алууга тыюу салды
13:25
Казакстанда жаңы Lada Granta автоунаалары чыгарыла баштады
13:23
АКШда жасабаган кылмышы үчүн 27 жыл абакта отурган адам бошотулду. Чоо-жайы
13:20
ВИДЕО: Бишкектеги медициналык колледждин директору пара менен кармалды.
13:16
Окумуштуулар инсульттан сактануунун эң оңой жолун айтышты
15:41
УКМК Бабановго козголгон кайсы иштин тергөөсү токтотулганын айтты
15:18
29 жаштагы Жаныбек Абиров Бишкек шаардык кеңештин төрагасы болду
15:03
Памирге кеткен кыргыздардан дайын барбы? Миграция кызматынын жообу
17:02
"Белиз гейт" боюнча документтер ачыкталбайт. Прокуратура себеби тууралуу
17:00
Атайын өрт коюлушу мүмкүн. ИИМ "Ош" базарындагы өрт боюнча ишти сотко жөнөттү
17:00
Жогорку Кеңеш өкмөт башчы министрликке сунуштаган талапкерлерди колдоду
16:59
Кыргыз командасын гүлдөткөн машыктыруучу Александр Крестинин тууралуу 5 факты
16:58
Мамлекеттик комитетти жетектей турган Осмонбетов телевизор уурдаганбы?
16:57
Депутаттын уулу! Дүйнө чемпиону Эрбол Бакиров тууралуу 5 факты
16:56
Башкы прокуратура Белизден келген документтер боюнча иш козгоодон баш тарткан
16:55
ЖК Жаңыл Мамбеталынын талапкерлигин Жогорку соттун судьялыгына жактырды
16:53
Ун менен шекер кымбаттады. Азык-түлүк, жашылча-жемиштин учурдагы баасы
16:51
Садыр Жапаров эмнеге акталбай калганын аны соттогон судья түшүндүрүп берди
14:12
Мамлекеттик комитетти жетектей турган Осмонбетов телевизор уурдаганбы?
11:36
Президент Жээнбековду ташыган учакты алмаштыруу сунушталды. Себеби эмнеде
11:18
Россиянын "Искандер-М" ракеталык комплекси Кыргызстанга жөнөтүлдү
10:30
Адис: Казакстанда банкрот болгон ишкерлер өлүмгө дуушар болууда © REUTERS / Toru Hanai / File Photo АЗИЯ
10:28
Мыйзам бузган 3847 киши Россиядан чыгарылды. Арасында КР жарандары да бар
10:10
Бишкекте курулуп жаткан үйдүн 10-кабатынан киши кулап, ооруканага түштү
09:51
Баткенде унаа сайга түшүп кетип бир адам каза тапты
16:11
Бишкектин врачтары ымыркайларды сатууга шектелүүдө
16:07
Төө-Ашуудан өтүү үчүн алынган акча кайда кетет? Министрликтин жообу
15:46
ВИДЕО: Пенсионерди албай кеткен айдоочу үчүн жетекчиси кечирим сурады
15:11
Кочкор, Өзгөн жана Токтогулдун айрым айылдарында балдар чатырда окуп жатат
14:26
Баңгизат саткан майыптар, тонолгон Илимдер академиясы. 90-жылдардагы кылмыштар
12:35
Роналду камерага сүйлөп жаткан журналистти шылдыңдады.
12:33
ВИДЕО: Бишкекте пенсионерди салбай кеткен №223 маршрутка айдоочусу жазаланабы?
12:29
Экономика министрлиги ишкерликтин кирешелүү 5 түрүн айтты
12:28
Россиялыктар кыргыз товарларын көбүрөөк сатып ала башташты
12:27
Бишкек ТЭЦинин директору кышкыга даярдык тууралуу айтты
09:54
Бишкектеги курулуп жаткан көп кабаттуу үйдөн чыккан өрт өчүрүлдү
09:49
Бүгүн Боом капчыгайындагы жол жабылат
09:38
Бишкекте жаңы салынып жаткан көп кабаттуу үй өрттөнүп жатат.
16:42
Жылкы кымбаттады. Үйлөнүү тойдун быйылкы баасы канча?
16:38
Аалам аралап кеткен Көчмөндөр оюндары. Иш-чарадан мыкты 10 сүрөт
14:26
Жалгыз бой кемпирди куткаруучулар сактап калды. Токмоктогу окуя
Бардык кабарлар

Тарых барактары: Баткенде Кудаяр хан салдырган чеп 2 кылымга жакын убакыттан бери сакталуу

Жаңылыктар / Баткен жаңылыктары / Кыргызстан / Тарых
76
0

Turmush - Баткен районунун Кан айылындагы Кудаяр хан чеби деп аталган коргон 200 жылга жакын убакыттан бери сакталып турат.

Кан айылынын тургуну Арзымат Ормоновдун айтымында,

«Тарыхый булактарда чептин бийиктиги 3,5 метр болгон деп айтылат. Менимче 5 метрге чейин же андан да узун болушу мүмкүн. Себеби Кан айылынын тургуну Арзымат Ормонов 4 метр болгон жерлери да бар. Чептин азыркы узундугу 200-300 метрге, туурасы 1 метрге жетет. Ал жөнөкөй кум-шагылдан, ылайдан жасалган эмес. Өзгөчө топурактан салынган. Анткени бүгүнкүгө чейин сакталуу. Убагында жергиликтүүлөр бузуп алып жер семирткич катары пайдаланышкан. 1999-жылы сакалчандар Баткенге бастырып келгенде деле биздин аскерлер бул чепти колдонушкан. Азыр эми корукка алынып, каралат. Мен ушул жерде жашап, чепти күн сайын көз алдымдан өткөрөм», - деди Ормонов.

Табышмактуу чеп 18-кылымдын аягы 19-кылымдын орто ченинде Кудаяр хандын бийлигинин учурунда салынгандыгы айтылат. Тарых барактарында анын курулушуна миңдеген адамдар иштегендиги айтылат.

«Кудаяр хан чеби – тоолуу, кууш капчыгайда, дарыяны бойлой дөңсөө жерде атайын тегиздеп салынган чеп. Бул чептен төмөндү көзөмөлдөп турууга ыңгайлуу болгон экен. Чептин негизги – жогорку бөлүгү 4,9 гектар аянтты ээлейт. Ал эми экинчи коргон 1 гектар аянтты тегеректеп тургузулган. Чеп пакса менен урулуп, бурчтарында, көрүнөө жерлеринде цилиндр формасындагы жайлар, кызмат бөлмөлөрү курулган. Эки коргондун бири-бирине өтмө жолу да туташ салынган. Дубалдын 1-1,5 метр бийиктигинде мылтык учу баткандай көзөнөктөр жайгашкан. Бул чептин атайын коргонуу үчүн курулгандыгын ал курулуштун өзгөчөлүгү жана жайгашкан орду далилдеп турат. Анткени тоо арасындагы албууттанган дарыяны бойлой кеткен жалгыз аяк жол бир топ татаал жана кооптуу болгондугуна карабастан, Сохтон Кара-Тегинге карай жападан жалгыз гана жол болгон. Бул жол Ооганстан, Иран, Пакистанга чейин жетип, андан ары Индияга чейин барган. Анын курулушуна миңдеген адамдар катышкан. Бул албетте ошол учурдагы хандын буйругу болгон. Чептин курулушу душмандардан коргонуунун жолу болгон. Кийин союз учурунда колдонулбай калды», - дейт тарыхчы Абдинаби Кадыров.

Мындан сырткары, чептин ичинен жерди оюп жасаган тандырлар жана бышкан кирпичтен курулган үйлөр кездешет
http://batken.turmush.kg/news:348717

скачать dle 11.0фильмы бесплатно