Бүгүн:

Акыркы кабарлар

13:09
Мэрия Башкы прокуратуранын өрттөлгөн имаратынын тагдырын чечмей болду
13:08
Сот Текебаев эмнеге депутаттык мандатынан ажырап жатканын түшүндүрдү
13:03
КР гимнин жазган авторлордун бири Шабданбек Кулуев дүйнө салды
17:28
Жапыкеев: бизнести кысымга алган Финполдун кызматкерлерине катуу чара көрүлөт
17:27
Коронавирус G20 саммитин бузду. Батыш башканын вакцинасын батырбайт
17:09
Талант Мамытов Улуттук энергохолдингдин жетекчисин кабыл алды
17:07
Миңдеген гектар жер кантип трансформацияланат. Күчүнө кирген жаңы мыйзам
14:48
"Кыргызнефтегазга" дайындалган жаңы жетекчи тууралуу эмне белгилүү
16:26
Тоңдун Төрт-Күл айылында бала бакча оңдоодон өтүп, пайдаланууга берилди
13:48
Бишкектин базарларында өтө кооптуу ооруларга акысыз тест өткөрүлө баштады
13:27
5000 сом менен баштагам! Кирешелүү бизнес ээси Санжардын маеги
11:21
Бишкекте Конституциянын жаңы долбооруна каршы тынчтык митинги өтүүдө
17:25
ЖАМК: Садыр Жапаров 230 адамга ырайым кылып абактан бошотту
17:22
Новиков кыргыз-өзбек чек арасына эркин экономикалык аймак курууну талкуулады
17:09
БШК президент болом деген 12 талапкерди жарыштан четтетти
16:57
Кыргызстанга эми 33 өлкөнүн жарандары кире алат.
16:47
Венеция комиссиясынын кабатырланган бүтүмүнө Конституциялык палатанын жообу
16:44
Шайлоо менен референдум өткөрүүгө акча барбы? Вице-премьердин жообу
13:18
ИИМ эки депутат кайсы иш боюнча суракка чакырылганын айтты
12:51
ЖК оюн эрежесин өзгөрттү. Венеция комиссиясы шайлоонун жылдырылышына кабатыр
17:24
Жакында кыргызстандыктар жалпы жарандык биометрикалык паспорт ала баштайт
17:22
Баш мыйзамдын долбоору: бир эле президент өлкөнү 11 жыл башкарышы мүмкүн
17:17
Жаңы Конституцияда премьер-министр жок, өкмөттү да президент башкарат
17:07
Токмокто социалдык стационардын 70 орундуу жаңы имараты ачылды
16:50
Адвокат Жээнбековдун кабинетинен табылды делген Атамбаевдин видеосун жарыялады
14:52
Кыргызстандагы бардык жолчуларга күнү-түнү иштөө милдети жүктөлдү
14:46
Кыргызстанда оңдолуп жаткан жолдорго канча жыл кепилдик берилгени айтылды
14:45
Быйыл да калды. Жооптуу адис Бишкек — Кара-Балта жолу качан бүтөрүн айтты
14:44
Донорлор бөлгөн 200 миң доллардын эсебинен медициналык жабдыктар алынды
14:42
Салык кодекси өзгөртүлөт. Новиков 2 айда жаңысын иштеп чыгууга тапшырма берди
14:41
Министрлик түндүк-түштүк жолу качан курулуп бүтөрүн маалымдады
14:22
Гумжардам. Казакстан Кыргызстанга 400 ИВЛ аппарат, 2 млн. бет кап жөнөтөт
12:33
Пакистан медиктерди окуткан Кыргызстандагы төрт ЖОЖду кара тизмеден чыгарды
12:27
Декабрга карата аба ырайы. Тоолуу жерлерде суук 34 градуска жетет
12:26
Бишкекте электрондук айдоочулук күбөлүктөр ишке кириши мүмкүн. Долбоор
12:25
Кыргызстан менен Катар аскер-техникалык кызматташтыкты бекемдөөгө белсенди
12:24
Жарандык авиация агенттигине жаңы жетекчи келди. Ким дайындалды?
12:22
Сурабалдиева акча үнөмдөө үчүн Түркияга аттанган үч аткаминерди жөнөтпөй койду
12:07
Атамбаевдин үй-бүлөсү, тарапташтары нааразычылык акциясына чыгышты.
17:59
0,7 млрд. сом... Бишкектин 10 айдагы бюджети аткарылбай калды
17:54
Кашкар Жунушалиев Россияда концерт көрүп отурабы? Соцтармактагы видеонун чоо-жайы
17:41
Кадрлар резерви түзүлүүдө. Министрлик медициналык билими барларды чакырууда
16:42
Кыргызстанга президент болом деп камынгандардын сүрөтү
16:30
Премьер-министрлик Артем Новиковго жүктөлдү. Жапаров кызматын тапшырды
16:18
Президенттик шайлоого катышууну каалагандардын саны 63кө барып токтоду
Бардык кабарлар

Жайкы сезондо акча тапкан көлдүктөр быйыл эмне болот. Ички туризмге үмүт артып

Жаңылыктар
206
0

... жана бийлик бул тармак боюнча эмне чараларды көрө турганына кызыгып көрдү.

Туризм — көлдүктөрдүн көбүнүн негизги киреше булагы. Туристтерди кабыл алган жеке тараптар, тамак-аш саткандар, администраторлор, күзөтчүлөр, таксисттер жана дагы бир топ адамдар бар. Булар ошол эки айда үй-бүлөсүн бага турган акчанын бир бөлүгүн таап ала турган. Эми абал эмне болот?

Акыркы жылдары туризм тармагы бир топ жакшырып, ички дүң продукциянын кадыресе бөлүгүн түзүп калган. Эксперттин айтымында, Ысык-Көл Кыргызстандагы турзим сферасынын кирешесинин 90 пайызын жаап келген.

 

Анткен менен коронавирус пандемиясы дүйнөнүн башка өлкөлөрү сыяктуу эле капшабына Кыргызстанды да алды.

Анда кабарчыбыз кайрылган тараптардын пикирин тыңдасак.

Ысык-Көл облусунун тургуну Наиля Раззакова жайында үйүнүн 8 бөлмөсүнө эс алуучуларды киргизип, 15 жылдан бери акча тапчу.

"Көлдүктөр жайында иштеп калганга аракет кылат. Ансыз деле сезон кыска эле, эми минтип коронавирус келди. Бактыга жараша, банктан насыя алган эмесмин. Башкалар кантип жатат, билбейм. Пенсиядамын. Картошка, сабиз отургуздук. Алча бышса, эми аны сатабыз. Өлбөйбүз. Жаштарга гана жаман болду, иши жок калган кыйын", — деди ал.

Ысык-Көлдөгү пансионаттар ассоциациясынын башчысы Акжолтой Насырдинов оптимисттик маанайда. Бирок абал бир топ эле кыйын экенин жашырбайт.

"Коронавирус кырдаалы июлга чейин уланат деген божомол бар. Чектөөлөрдү алган күндө деле эл баары бир коркот, андыктан эс алуучулар аз болот. Тилекке каршы, быйылкы туристтик маалды унутуп турууга туура келет. 150 пансионаттын ичинен 7-8и эле жыл бою иштейт. Калгандары июль-августта гана киреше тапчу, эми узакка күтүүгө туура келет. Пансионаттардын көбүнүн жетекчилеринин алган насыясы бар. Оңдоп-түзөөгө, жаңылоого, курулушка, ишти баштаганга алган элек. Абал начар, акчаны төлөө мөөнөтү келе жатат, ал эми киреше жок. Кээ бирлери күзөтчүлөргө төлөй албай калды. Андан сырткары жердин, Социалдык фонддун салыгы, электр энергияга төлөй турган чыгымдар бар. Бул бир эле жагы. Жыл сайын пансионатта 100-150гө чукул адам иштечү эле. Эми алар да жумушсуз калды", — дейт Насырдинов улутуна.

 

Анын эсеби боюнча пансионатта иштеп үй-бүлөсүн баккан 15 миңге чукул киши быйыл кирешесиз калат.

Отдыхающие на пляже озера Иссык-Куль в городе Чолпон-Ата. Архивное фото
© SPUTNIK / МИХАИЛ ДУДИН
Ысык-Көл, Кыргызстан

"Аврора" мамлекеттик санаторийинин директору Максат Шабданбеков алдын ала буюртма берип номер ээлеген кишилердин карааны жок экенин белгиледи. Ал эми мурда брондогондорго акчасын кайтарып берүүгө туура келип жатат.

"Башка пансионаттардан айырмаланып, биз жыл ичи иштей беребиз. Бул күндөрү кызматкерлер ишке кезектешип чыгып жатат. Себеби күтпөй турган сугаруу, бак-дарактарды кароо, тазалап туруу деген учурлар бар. Биз ири компаниялар менен келишим түзүп, кызматкерлери ушул жерден эс алып кетчү эле. Абалдан ошолор эле чыгарып кетет деген үмүт бар. Андан сырткары ички туризмге ишеним артып турабыз. Эгерде облустар арасындагы чектөө алынбаса, ал деле жардам бербейт", — деди санаторийдин директору.

Кыргыз туроператорлор ассоциациясынын аткаруучу директору Нурбек Сапаров ички туристтерге деле ишеним артпай турганын айтты.

"Өзүбүздүн ички көйгөйүбүздү чечип алуу жетишсиз. Ал үчүн дүйнөнүн, чет өлкөлөрдүн маселеси жайгарылып, авиакаттамдар иштеп, чек ара ачылышы керек. Ички туризмге басым жасаш керекпи? Ооба, бишкектиктер көбүрөөк Ысык-Көлдө эс алат. Анда деле экономикалык абалды караш керек. Орточо жашаган кыргызстандыктын каражаты кандай болот? Кыргызстан боюнча саякаттоого кудурети жетеби?" — деп суроо салды Сапаров.

 

Экономист Нургүл Акимованын айтымына караганда, туристтик тармактын аксашынан ички дүң продукциянын көлөмү 5 пайызга түшөт (Улуттук статистика комитетинин маалыматына караганда, 2019-жылы туризм ИДПнын 5,2 пайызын түзгөн).

"Киреше азайгандыктан, албетте, суроо-талап да кыскарат. Экономиканын өсүү темпи төмөндөгөндөн сырткары, бул тармакта иштегендер кирешесин ала албай калат. Ал эми бул нерсе жакырлардын катарына кошулуп, мамлекеттин багуусунда калуу тобокелдигин жаратат. Бизнес ээлери кредиттерин, имарат ижарасын төлөөгө баш оорутуп, коммуналдык кызматтарды жана мүлк салыгын төлөө да маанилүү учурга айланат", — деди Акимова.

Туризм боюнча эл аралык уюм (UNWTO) өлкөлөрдү туризмди болуп көрбөгөндөй колдоого чакырууда.

"Туризм дүйнөнүн көп аймактарында келечекти курган маанилүү учур болушу керек. Мурдагы кризистердеги кайра калыбына келүү тажрыйбалары биздин тармактын маанилүү экендигин далилдеди", — деп айтылат уюмдун башкы катчысынын кайрылуусунда.

Через месяц этот пляж будет заполнен туристами
© SPUTNIK / ТАБЫЛДЫ КАДЫРБЕКОВ
Ысык-Көлдө сүзүү мезгилинин ачылышы

Ал арада Маданият, маалымат жана туризм министрлигинин Туризм департаменти коронавирустун туристтик тармакка тийгизген кесепетин иликтеп жатат. Анын жыйынтыгында антикризистик план түзүлмөкчү.

"Анда кыска, орто жана узак мөөнөттүү кадамдар каралат. Салык алуудан тарта, ишкерлерге насыя жагынан жардам кылууга чейинки учурлар эске алынат. Документ келерки аптада даяр болот. Коңшу мамлекеттер чек араны 1-июлдан тарта ача тургандыгын айтып жатышат. Ага чейин туризмдин Борбор Азия мамлекеттеринин ичинде жанданышы үчүн сүйлөшүүлөрдү жүргүзөлү деп жатабыз. Андан сырткары ички туризмге түрткү берүү көз жаздымда калбайт. Жок дегенде туристтердин 30-40 пайызы келгендей шарт түзүшүбүз керек", — деди Туризм департаментинин директору Максат Дамир уулу.

Ал былтыр туристтик кызматтарды экспорттоо 613 миллион долларды түзгөндүгүн билдирди.

Эгерде туристтердин 70 пайызы келбесе, Кыргызстан алдын ала эсептөө боюнча 430 миллион доллардан ашык каражат жоготорун айтты.

Мунун баары Ысык-Көлдүн табиятына кандай таасир тийгизет

Эколог Сергей Криворучко туристтердин азайышы Ысык-Көлдүн жаратылышына эки тараптуу таасир тийгизерин айтып берди.

"Бир жагынан суу тазарары түшүнүктүү, күзгө дейре, балким, балык пайда болуп калар. Мисалы, чабак балыгы жээкке жакын жүрөт, бирок катер, скутер сыяктуу флайборддор ага жолтоо болуп келет. Капчыгайлар акырындап калыбына келе баштайт, толук калыбына келүү үчүн 5-10 жыл керек. Бирок экинчи жагынан эс алуучулар болбосо айыл чарба продукциясын чыгарууда кыйынчылыктар жаралат, элдин жашоосу туристтерге байланышкан. Экономикалык кысым канчалык күчтүү болсо, жергиликтүү тургундар табиятка ошончолук басым жасайт. Бак-дарактар, бадалдар отунга кыйылып, жаныбарларга аңчылык күчөйт”, — деди эколог.

Ал мунун баарына элди күнөөлөгөнгө болбой турганын, бул жашап кетүү үчүн табигый нерсе экенин белгиледи.

Дагы: https://sputnik.kg/society/20200515/1048310807/turiz-tarmagyndagy-toktop-kalgan-uchur.htmlскачать dle 11.0фильмы бесплатно