Бүгүн:

Акыркы кабарлар

23:14
ШКУга мүчө мамлекеттердин өкмөт башчылар кеңешинин жыйынынын жыйынтыгы боюнча бир катар документтерге кол коюлду
23:10
КМШ өкмөт башчыларынын Бишкектеги кеңешинде кол коюлган документтердин тизмеси
22:42
Кыргызстандык спортчу Кытайдагы Пара Азия оюндарында коло медаль тагынды
22:39
Бишкекке Беларусь менен Казакстандын премьер-министрлери келди
22:39
Президент Садыр Жапаров Индиянын тышкы иштер министрин кабыл алды
23:38
Бишкекте 26-октябрда ШКУ, КМШ жана ЕАЭБ саммити өтөт. Талкууланчу маселелер
23:39
Кыргызстандын балыгын кайсы өлкөлөр көп алары айтылды. Сап башында ЕАЭБ
23:37
Кыргызстанда жүргөн ЕАЭБ мамлекеттеринин жарандары үчүн маанилүү маалымат
22:03
Кыргызстандын каратэчилери Азия оюндарынан эки медаль утту
22:32
Караколдо Москва мамлекеттик университетинин филиалы ачылат
22:16
Депутат: евразиялык интеграция Кыргызстан үчүн чоң мүмкүнчүлүктөрдү тартуулады
22:13
Борбор Азияда суу жана энергетика союздарын түзүү сунушу
23:24
Кыргызстан менен Өзбекстан кино өндүрүшүн өркүндөтүү жаатында кызматташат
23:15
Кыргызстан менен Россия авиация тармагында өнөктөштүгүн күчөтүүдө
23:12
Кыргызстандык Сардана Трофимова Азия оюндарында коло медаль тагынды
23:10
Экономикалык абалы кооптуу болгон аймактар аталды. БУУнун маалыматы
23:53
Кыргызстан жана Тажикстан УКМК башчылары чек ара талашына чекит койгон протоколго кол койду
23:26
Айсулуу, Акжол, Жоламан дүйнөлүк рейтингде 1-орунга көтөрүлдү
23:21
Окумуштуулар адамды кем акылдыкка жетелей турган 5 кесипти санашты
22:24
Олимпиадага дагы бир жолдомо. Шаршенбеков дүйнө чемпионатынын финалына чыкты
22:15
Садыр Жапаров АКШда ири компаниялардын өкүлдөрү менен жолукту
23:23
Сүйүнчү! Акжол Махмудов дүйнө чемпионатынын финалына чыкты
23:21
ЕАЭБде түз инвестициялардын көлөмү өстү
23:15
БУУ Кыргызстанды колдоого даяр. Жапаров АКШда Гутерриш менен жолукту
19:10
Измирде көз жумган кыргызстандык учкучтардын сөөгү Бишкекке жеткирилди
19:08
Садыр Жапаров БУУнун Башкы ассамблеясынын сессиясында сүйлөдү. Эмнелерге токтолду
18:59
Садыр Жапаров Нью-Йоркто Эмомали Рахмон менен жолугуп сүйлөштү
18:58
Москва Бишкек менен Душанбени кескин билдирүүлөрдөн карманууга чакырды
23:18
Садыр Жапаров БУУ Башкы ассамблеясынын иш-чараларына катышуу үчүн Нью-Йоркко барат
23:16
Байден Борбор Азиядагы беш өлкөнүн башчылары менен жолугушуу өткөрөт
23:10
Мээ, бөйрөк, жүрөк. Ооруну сезбеген органдардын тизмеси
23:25
ЖККУ өлкөлөрү баңгизатка каршы масштабдуу операция өткөрдү
22:19
ЕАЭБде өнөр жай өндүрүшү 2,8%га өстү
20:35
Чүйдүн райондору менен Кытайдын бир катар аймагы "достошмой" болду
23:25
Кыргызстанда Евразиялык соода шаары жана индустриалдык-логистикалык парк курулат
23:14
ЕАЭБ өлкөлөрүндө жумушсуздук 12,4%га кыскарды
02:35
Жогорку Кеңеште бетти жаап жүрүүгө тыюу салуу сунушталды
02:33
Кытайда өтө турган Азия оюндарына Кыргызстандан 230дан ашык адам барат
23:53
БУУ: Жер шары байкоо жүргүзүлгөндөн берки аптаптуу ысыкты башынан кечирди
23:47
Чачка эмне үчүн эрте ак кирерин дарыгер түшүндүрүп берди
22:25
КР сурдо грек-рим күрөшү боюнча өспүрүмдөр курамасы Дүйнө чемпионатында 4 медаль жеңди
22:22
ЕАЭБ ичинде банктык кепилдиктерди таануу келишимине кол коюлду
23:39
Санкт-Петербург шаарында Кыргызстандын башкы консулдугу ачылды
22:25
Путин Жапаровду Кыргызстандын Эгемендүүлүк күнү менен куттуктады
22:12
Окумуштуулар көп кыймылдабаган балдар кийин жүрөк оорусуна кабыларын аныктады
Бардык кабарлар

“БАТКЕНДИКТЕРДИН БАКТЫСЫНА ӨРҮК МОЛ БОЛДУ”

Баткен жаңылыктары / Интервью
1 804
0
Кишимжан КЫДЫРОВА, Бактен райондук мамлекеттик администрациясынын башчысы-акимдин орун басары:

“БАТКЕНДИКТЕРДИН БАКТЫСЫНА ӨРҮК МОЛ БОЛДУ”

Дүйнө жүзүндө сейрек кездешкен "Айгүл” гүлү жайгашкан Баткен районунда алтын, рубин, коргошун, сымап, сурма жана алюминий кен байлыктарынын запасы мол. Коңшу Өзбекстан жана Тажикстан Республикалары менен чектешкен өзгөчө чек арадагы аймак эгемендүү 25 жыл аралыгында экономикалык, социалдык жактан өнүгүүлөрү тууралуу Баткен райондук мамлекеттик администрациясынын башчысы-акимдин орун басары Абдыкадырова Кишимжан Абдыкадыровна менен кабарчыбыз маектешип кайткан.
 

- Кишимжан Абдыкадыровна, баарыбызга маалым болгондой быйылкы жыл "Тарых жана маданият жылы” деп жарыяланган. Андан сырткары өлкөбүздүн эгемендүүлүгүнүн 25 жылдыгы белгиленип жатат. Бул мааракелерге карата кандай даярдыктар көрүлүүдө?

- "Тарых жана маданият жылына” карата райондун аймагында атайын иш-чаралардын планын кабыл алганбыз. Анын негизинде райондун аймагында тарыхый баалуулук- тарды сактоого көңүл буруу менен маданий объектилер, мектептердеги музейлердин жана китепканалардын имараттары оңдоп–түзөөдөн өткөрүлүүдө. Мындан сырткары мектептерде, кесиптик окуу жайларда тарыхый инсандарды эскерүү иш-чаралары, дил баян, сүрөт сынактары өткөрүлүп келүүдө. Жакында Ош шаарында болуп өткөн эл аралык "Этномаданият” фестивалына биздин райондон да делегация барып катышып, жыйынтыгында түштүк региону боюнча Баткен району 2-орунду камсыз кылып келишти. Эгемендүүлүктүн 25 жыл аралыгында райондун аймагында бардык тармактар боюнча өнүп өсүүлөр байкалууда. Долбоорлор менен иштеп, ондогон ФАПтар ачылды. Эл аралык толеранттуулук коомдук фонду жана Швецария элчилиги тарабынан Зардалы, Капчыгай айылдарына ФАП курулуп пайдаланууга берилип, Миң-Булак айылындагы ФАП медициналык жабдуулар менен камсыздалды. Көк-Таш айылына Кызыл Жарым Ай коомунун колдоосу менен ФАПтын имараты курулду. Республика боюнча быйылкы жылы 100 жаңы мектептердин курулушу пландалса, анын ичинен Баткен облусуна 27 мектеп куруу каралса, алардын 11и Баткен районунун аймагында курулууда. Бүгүнкү күндө Чоң-Кара айылындагы Токтогул орто мектеби, Чек, Апкан мектептеринин курулушу бүткөрүлүп пайдаланууга берүү алдында турат. Кара-Булак, Кыштут, Көк-Таш, Бөжөй, Кара-Токой жалпы 7 мектептин курулуш иштери кызуу жүрүүдө. Эгемендүүлүктүн алдында район аймагында бир да бала бакча болгон эмес. 2006-жылдан баштап ЮНИСЕФ менен кызматташуунун натыйжасында жыл сайын 4-5тен бала бакча ачып отуруп, бүгүнкү күндө райондун аймагында 31 балдар бакчасы ишмердүүлүгүн жүргүзүүдө. Дагы 6 алты балдар бакчасы ачылуу алдында турат.

 

- Баарыбызга маалым болгондой, Баткен району Өзбекстан жана Тажикстан Республикалары менен чектеш өзгөчө чек арадагы аймак. Чек ара боюнча абалга токтоло кетсеңиз?
- Жакшы болот. 2014-жылы Баткен району менен чектеш аймактарда чек ара боюнча 36 инцидент, 2015-жылы 9 инцидент катталган болсо, быйылкы жылы бүгүнкү күнгө карата 1 инцидент катталды. Ал мектеп окуучулары арасындагы пикир-келишпестиктен болгон эле. Кудайга шүгүр, элибиз да кошуналар да азыр түшүнүп калышты. Кошуна мамлекеттер менен ынтымакта болушуп, аш-тойлорду, достук иш-чараларын бирге өткөрүп турушат. Жергиликтүү бийлик тарабынан эл арасында түшүндүрүү иштерин жүргүзүп, эки мамлекет ортосунда тынымсыз жолугушууларды, иш-чараларды, фестивалдарды жана поэзия кечелерин биргеликте өткөрүү менен достукту, биримдикти чыңдоонун аракеттерин көрүп жатабыз. Ушундай иш-чаралардын натыйжасы чек арадагы чыр-чатактарды азайышына чоң өбөлгө болууда десем жаңылышпасмын.

- Айтсаңыз, райондун аймагындагы кен байлыктарды иштетүү боюнча кандай аракеттер көрүлүүдө?

- Биздин райондун аймагында алтын, рубин, коргошун, сымап, сурма, алюминий кен байлыктарынын мол запасы бар. Аларды казып, кайрадан иштетүү үчүн инвесторлорду издеп жатабыз. Дара айыл аймагына караштуу Зардалек капчыгайында алюминийдин мол кени жайгашкан. 500 миң тоннага чейинки запасы бар. Кытай инвесторлору буга кызыктар болушууда. Ал эми Алтын жылга кенине Кытайдын Баткен-Майнинг компаниясы тарабынан лицензиялык аянттагы жерди трансформациялоо иштери аягына чыга электигине байланыштуу жумуштар токтоп турат. Азырынча инвесторлор келе элек. Ал эми Сары-Талаада жалпысынан 40 тоннадай алтын кени бар. Аны иштетүү үчүн кен казуу компаниясы аймакка комбинат курса, 1500дөй жергиликтүү тургундар жумуш менен камсыз болору шексиз. Бул келишимдин негизинде аталган аймакта бир катар долбоорлор ишке ашып, социалдык маселелер чечилүүсү күтүлүүдө. Мындан сырткары, Чакуш алтын кени былтыр 7% же башкача айтканда 2 млн. 182 миң 300 сом жергиликтүү бюджетке, 26 млн. 910 миң 600 сом республикалык бюджетке салык төлөштү. Бул каражатка биз бир катар бала бакчаларды, айылдык ФАПтарды заманбап үлгүдө оңдоптүзөп алдык. Тунук-Суу айылындагы алтын кенинде 6 тоннадай алтындын запастары баары белгиленүүдө. Инвесторлор жакында келип жумушту баштаганы турушат. Буюрса, кен иштетилсе аймактын инфратүзүмү жакшырып бир канча социалдык маселелер чечилет. Баткен районунун Тажикстан менен чектеш Самаркандек айыл аймагынан табылган көмүр кенинин запасы дагы жүздөгөн жылдарга жетет деп болжолдонууда. Учурда бул аймакта 5 шахта ишке киргизилип, өткөн жылы 18 миң тоннадан ашуун көмүр казылган. Дагы 12 көмүр кени боюнча изилдөөчалгындоо иштери жүрүүдө.

- Экономикалык өнүгүүдө жолдордун таасири чоң. Бул багыттагы маселелер кандай чечилүүдө?

- Быйылкы жылы Баткен-Кара-Булак, Ак-Сай жана Ак-Татыр авто жолунда бардыгы 3 чакырымдык жолду асфальтоо иштери жүрүүдө. Чек айылындагы 1 км. аралыктагы автожолду асфальттоо жагы пландаштырылууда. 2016-жылга Ак-Сай-Рават авто жолунун курулушуна республикалык бюджеттен 105,1 млн. сом бөлүнүп, анын 9 млн. сому каржыланып, учурда аталган жолдун чукул бурумдарын кеңейтүү, өйдөлүш жерлерди түшүрүү жумуштары жүрүүдө. Миң-Булак-Чорго-Ак-Сай автожолунун 0.0-4,5 км. Аралыгында жер иштери аткарылып, убактылуу авто унаа каттамы камсыз кылынган. Бүткүл дүйнөлүк банктын колдоосу менен Кызыл-Бел айылынын Тажикстан Республикасы менен чектешкен жерине чейинки 6 км. Аралыктагы автожолду асфальттоо иштери башталды. Көк-Таш-Ак-Сай-Тамдык автожолунун Көк-Таш-Чайхана участкасында узундугу 36 метр болгон көпүрөнүн курулушу толугу менен бүткөрүлүп, автоунаа каттамы камсыз кылынды.

- Өзгөчө статусу бар аймактарга көрүлүп жаткан камкордуктар тууралуу кеп сала кетсеңиз?

- Өкмөттүн токтому менен Баткен районунун өзгөчө статуска ээ болгон аймактарына 320 млн. сом каралган. Анын 100 млн. сому бөлүнүп, бир канча социалдык маселелер чечилген болсо, быйылкы жылга карата 25 млн. сом каржыланып, анын негизинде бүгүнкү күнгө карата Кара-Токой айылын таза суу менен камсыз кылууга, Самаркандек, Паскы-Арык айылдарына скважина курууга тендер жарыяланган. Согмент айылын таза суу менен камсыз кылуу үчүн долбоор даярдалып, экспертизадан өткөрүлүүдө. Ал эми Апкан кичи насостук станция куруу жана Мазеиттин жери учаскасына электир линиясын тартууга жана трансформатор орнотуу иштерине акча каражаты бөлүнбөй токтоп турат. Бул боюнча КРнын Каржы министрлигине атайын кайрылуулар жолдонду. Мындан сырткары, Ак-Сай айылын таза суу менен камсыз кылуу максатында жалпы сметалык баасы 13,7 млн. сомду түзгөн долбоор ишке ашууда. Өзгөчө чек аралаш аймактарда эл аралык уюмдар менен иштешүү жакшы жолго коюлуп, долбоорлордун алкагында көптөгөн жумуштар аткарылууда.

- Кишимжан Абдыкадыровна, быйылкы жылы Баткенде өрүк мол болду бул тууралуу айта кетсеңиз?

- Элдин бактысына быйылкы жылы өрүк мол болду. Бул да болсо, элет тургундарынын социалдык-экономикалык абалынын чыңдалышына зор салым кошот. Район боюнча өрүк бактын жалпы аянты 5 062 га. Арасында көп жылдык мөмө бактары бар. Алардын ичинен 3 663 га. түшүм берүүчү өрүк бактары болуп эсептелет. Алардан жылына климаттын шартына жараша, орточо түшүмдүүлүк гектарына 56,5 центнерди түзүп, кургатылганы 22-25 миң тоннага чейин түшүм алынат. Ал эми быйылкы жылы болуп көрбөгөндөй түшүм берип, өткөн жылдарга салыштырмалуу 2 эсеге көп, башкача айтканда түшүмдүүлүк гектарына 123,1 центнерден түзүп, 45 миң 116 тоннага чейин кургатылган өрүк алынды. Буюрса, быйылкы өрүгүбүз бир канча социалдык мамилелерди чечүүгө өбөлгө болот деп күтүп жатабыз

- Маегиңиз үчүн ыраазычылык!

Маектешкен: Динара КУРБАНБЕКОВА,

Баткен

скачать dle 11.0фильмы бесплатно