Бүгүн:

Акыркы кабарлар

22:56
ЖК: Мыйзамдар жана регламент комитетинин төрайымы болуп Чолпон Султанбекова шайланды
07:28
Кыргызстанда Венгриянын маалымат жана маданий борбору ачылышы мүмкүн
07:26
Сөздөн ишке карай... Кыргызстанга Сауд Аравиядан инвестиция тартууну өнүктүрүү
07:24
Акылбек Жапаров Япониянын Улуттук банкынын төрагасы менен кызматташтыкты талкуулады
04:53
Оштун жаңы мэри жамаатка тааныштырылды
04:33
Бишкек: Бейтапканалар дем алышта да иштей баштады
04:26
"Тешилбеген жер калбады". Терек-Сайдын кейиштүү экологиясы
04:24
Бажы: киреше боюнча убада эмнеге орундалбай калды?
19:57
Кол күрөш боюнча спортчулар Азия кубогунда 25 медаль багындырышты
19:55
Элдияр Орозбеков шахмат боюнча Азия чемпионатында алтын медаль тагынды
07:53
Москвада Кыргызстандын жаңы коомдук борбору ачылды
07:48
Президент Жапаров-Ташиев тандемин сындаган делегат менен өзүнчө жолугат
06:31
Азизбек Мадмаров Кыргызстандын Түркмөнстандагы элчиси болуп дайындалды
06:30
Марипов ишин айкалыштыруу менен Кыргызстандын Бахрейн жана Египеттеги элчиси болуп дайындалды
04:40
Жогорку Кеңеште республикалык бюджетке тиешелүү мыйзам долбоорлору кабыл алынды
04:23
Медициналык 23 окуу жайдын бешөө гана эл аралык каттоодон өткөн
04:20
Жапаров ЖККУда чек ара коопсуздугун камсыздоону сунуштады
04:21
Шакиев баштаган депутаттар Түркия парламентинин ишмердүүлүгү менен таанышты
04:19
Садыр Жапаров Россиянын Тышкы чалгын кызматынын директорун кабыл алды
04:13
Москвада кыргызстандык таксист киши колдуу болду
04:10
Парламентте “Газпромдун” ишине сын айтылды
06:56
Жапаров Токаевди президенттикке кайра шайланышы менен куттуктады
06:54
Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан темир жолун куруу документтери апрелде даяр болот
04:38
"Тажикстан менен тил табыша баштадык". Камчыбек Ташиев чек ара боюнча сүйлөшүүлөр тууралуу
05:37
Кыргызстанда Google Pay пайда болду, бирок бул функция азырынча беш гана банкта бар
05:30
Кыргыз-өзбек чек арасындагы "Бек-Абад" бекети оңдолууда
05:28
Композитор Муратбек Бегалиев Франциянын ордени менен сыйланды
19:52
БУУ Кыргызстанга жакырчылыктан чыгуусуна 105 млн. доллар бөлөт
19:49
Ишкер аялдар күнү: Кыргызстан Араб Эмираттарынан эмнени үйрөнө алат?
17:52
17-20-ноябрь күндөрү Кадамжайдагы айрым айылдарда электр жарыгы өчүрүлөт
17:26
Доллардын өсүшү. Улуттук банк валюта рыногуна 55,2 млн. доллар сатты
17:24
Жапаров кыргыз-тажик чек арасын тактоо сунушу жыл соңуна чейин берилерин айтты
17:15
Садыр Жапаров: "Эң туура жол менен баратабыз"
08:09
18 жаштагы Айнура Ирисалиева үйүнөн чыгып кеткен боюнча дайынсыз жоголду
08:07
Үйгө кирип барып, бешилик менен өлтүргөн: Тайгандын Таш-Көмүрдөгү өлүмү
07:58
Жалал-Абад шаардык кеңешине 3 жаңы депутат келди. Алар кимдер?
07:49
Токтоболот Абдумомуновдун 100 жылдыгына карата жумалык өтөт
07:45
Дүйнөнүн калкы 8 миллиард кишиге жетти
07:40
Элдик курултайга кимдер келатат, алар эмне маселе көтөрөт?
06:56
УКМК: Аткезчиликтен алынган 2 миллиондон ашык доллар бюджетке берилди
06:45
Кыргызстанда акыркы жумада коронавирустун 19 жаңы учуру катталды
06:43
Кыргызстанда инфляция 15,4%га жетти - ЕӨБ
06:41
Аскер бөлүктөрүнүн бириндеги курулушта мамлекетке 1 млн сомдон ашуун зыян келтирилген
06:39
Баткенде аткезчилик товар ташыган унаа конфискацияланды
06:38
Садыр Жапаров Стамбулдагы терактка байланыштуу Эрдоганга көңүл айтты
Бардык кабарлар

Түркияда демократиянын өзөгү элдик шайлоодо

Дүйнө жаңылыктары / Аналитика
158
0

Стамбул шаары - дүйнөдөгү эң чоң, эл көп жашаган он шаардын катарына кирет.

Учурда расмий каттоодо турган 16 млн. эли болсо, каттоодо турбаган жана кыска мөөнөткө кирип чыккан адамдарды эсептегенде 20 миллиондон кыйла ашканы айтылат.

Башкача айтканда, орто эсеп менен Түркия жарандарынын ар бир бешинчиси Стамбулда жашайт. 1960-70-жылдарда Стамбулда 1,5 миллион эле киши жашаган экен. Өткөн кылымдын 80-жылдарынын жарымынан баштап Түркиянын башка аймактарынан, чет өлкөлөрдөн жакшы жашоо, жумуш издеп келип отурукташкандардын саны тездик менен өстү.

Элүү жыл аралыгында элдин саны он эсе көбөйгөн. Мындай жагдай Стамбулдун экономикалык жактан абдан ыңгайлуу жерде жайгашкандыгынан улам деп айтышат.

Стамбулдун ички түзүлүшү 39 муниципалдык районго (Илче, Беледийе) бөлүнөт. Башкача айтканда, Бишкек менен Ош шаарындай болгон 39 шаар биригип, Стамбул шаарын түзөт десек болот. Алардын 25и Европа тарабында жайгашса, ал эми 14ү Азия ыптасында орун алган. Ортосунан Босфор кысыгы бөлүп турат. Шаардын узундугу 150 км түзөт.

2021-жылга карата бюджетинин көлөмү 28,9 млрд. лира (3,4 млрд. долл), башкача айтканда, Кыргызстандын жалпы бюджетинен эки эсеге көптүк кылат.

Стамбул шаарынын мэрин шаардыктар түз шайлайт. Шаардык кеңешинде 311 депутаты бар, аларды дагы партиялык тизме менен эл шайлайт. Стамбул шаарынын мэри бир эле учурда шаардык Кеңештин (Межилис) да төрагасы болуп эсептелет.

Андан тышкары Стамбул шаарынын курамын түзгөн 39 шаардын (Беледийе) шаар мэрлери жана депутаттары да эл тарабынан шайланат. Ар бир шаар ички аймактарга бөлүнөт (махалле). Ал аймактардын башчылары - Мухтарларды (биздеги айыл өкмөт башчысы сыяктуу) эл түз шайлайт.

Ошентип, стамбулдуктар өздөрүнө тиешелүү жетекчилердин баарын түздөн-түз өздөрү шайлашат. Түркияда шайлоо процессине жана шайлоонун жыйынтыктарына ишеним чоң.

Жыйынтыктар биздегидей эсептөөчү электрондук урналарда эмес, шайлоо комиссиясы тарабынан "колго" эле саналат. Бирок саясий партиялар көп жылдап калыптангандыктан, алар тарабынан көзөмөл абдан күчтүү.

Стамбулдун мэри - оппозициячыл саясатчы

Түркиянын президенти - Режеп Тайип Эрдоганды оппоненттери "бийликти бир колго топтоду" деп сындашканы менен, бүгүнкү күндө Түркиянын эң чоң төрт шаарынын (Стамбул, Анкара, Измир, Анталья) мэрлери оппозициялык партиялардын өкүлдөрү.

Мындай жагдайды Орусия же Борбор Азия мамлекеттеринде элестетүү азырынча мүмкүн эмес го?

Бүгүнкү күндө Стамбул шаарынын мэри - Экрем Имамоглу учурдагы бийликке келишкис оппозициянын өкүлү. Бирок стамбулдуктар шаардын мэри кылып оппозициянын өкүлүн шайлаганы менен шаардык кеңештин (Межилис) депутаттарынын көпчүлүгүн учурда бийликте турган Ак партиясынын өкүлдөрү түзөт.

Демек, шаар мэринин ар бир иши, каражаттардын чыгымдалышы депутаттардын тыкыр көзөмөлүндө десек болот. Бул жагынан стамбулдуктар акылдуулук кылгандай.

Борбордук жана жергиликтүү бийликтин укуктары так бөлүнгөн

Түркияда шаарлардын жана муниципалдык райондордун киреше булактары жергиликтүү салыктардан жана аларга таандык ишканалардан түшкөн каражаттардан чогулат. Андан тышкары, борбордук бийлик ар бир шаарга элинин санына жараша кошумча каражат бөлүп берет.

Мисалы, Стамбулдун 39 муниципалдык районунун ичинен калк көп жашаган Эсенюрт муниципалдык районунун 2021-жылга карата бюджети 852 млн. лираны (бизче 8,5 млрд. сом) түзөт. Тургундардын саны 1 миллионго чукулдады. Бирок, бул каражаттар жергиликтүү маанидеги маселелер үчүн гана жумшалат.

Мисалы, көрктөндүрүү-жашылдандыруу, элдин эс алуусу үчүн парк, аттракцион, бассейн ж.б. уюштуруу, ички жолдор, тротуарларды кармоо, кечки жарыктандыруу, акыр-чикир калдыктарын жыйнап кетүү ж.б. муниципалитеттин милдетиндеги гана иштерге жумшалат.

Ал эми билим берүү, саламаттык сактоо, полиция ж.б сыяктуу иштердин баарын борбордук бийлик б.а. мамлекет өз моюнуна алган жана аны Каймакамлыктар (бизче Акимият) жана министрликтер аркылуу чечет.

Кыскасы, Түркияда борбордук бийлик менен муниципалитеттердин укук-милдеттери так ажыратылган. Бири-биринин ишин кайталаган же болбосо бир маселеге кайсы орган жооптуу экени так бөлүштүрүлгөн. Мындай жагдай албетте, биринчи кезекте карапайым жарандар үчүн өтө ыңгайлуу. Анткени кайсы маселе менен кайсы органга барыш керек экенин, ал жерден ары-бери түрткүнчүк болбой маселеси кандай чечилерин алдын-ала билишет.

https://www.azattyk.org/a/tuerkiyadagy-demokratiyanyn-ozogu-eldik-shayloodo/31408789.html

скачать dle 11.0фильмы бесплатно
18+ © 2016 - Все права соблюдены.
Любое копирование, в т.ч. отдельных частей текстов или изображений, публикация и републикация, перепечатка или любое другое распространение информации, в какой бы форме и каким бы техническим способом оно не осуществлялось, строго запрещается без предварительного письменного согласия со стороны редакции. Во время цитирования информации подписчиками ссылки обязательны. Допускается цитирование материалов сайта без получения предварительного согласия, но в объеме не более одного абзаца и с обязательной прямой, открытой для поисковых систем гиперссылкой на сайт не ниже, чем во втором абзаце текста.
счетчик счетчик